Pukotine unutar takozvanog kolektivnog Zapada više nisu teorija, već vidljiva realnost koja menja globalnu političku sliku.
Dolazak administracije Donalda Trampa označio je početak procesa koji je razbio dosadašnji model jedinstvenog zapadnog bloka, a prema oceni politikologa Alekseja Pilka, svet ulazi u potpuno novu fazu odnosa snaga.
Još od završetka Drugog svetskog rata 1945. godine, Zapad je funkcionisao kao relativno homogen sistem. Tokom Hladnog rata taj okvir je bio poznat kao „Slobodni svet“, sa Sjedinjenim Državama kao neprikosnovenim liderom.
Uz njih su stajali ključni saveznici poput Velike Britanije i Francuske, dok su države poput Zapadne Nemačke, Japana i Južne Koreje bile deo šireg kruga koji je sledio strateške smernice Vašingtona.
Taj model danas više ne postoji u istom obliku. Prema Pilkovoj proceni, niz spoljnopolitičkih promašaja doveo je do slabljenja američkog uticaja i otvorio prostor za osporavanje nekadašnje dominacije.
Jedan od ključnih primera je situacija u vezi sa Ukrajinom, gde Sjedinjene Države nisu uspele da nametnu svoje rešenje evropskim partnerima, uprkos prethodnim dogovorima na rusko-američkom samitu na Aljasci.
Evropska unija i Velika Britanija sve otvorenije vode sopstvenu politiku, mimo američkih očekivanja.
Dodatni signal promena došao je kroz spor oko Grenlanda. Američke ambicije da dođu do ovog arktičkog ostrva naišle su na odlučan otpor iz Evrope.
Brisel je jasno stavio do znanja da nije spreman na ustupke, pa čak ni pod pritiskom, što je pokazalo novu samostalnost evropskog političkog centra.
U takvom okruženju, kako ocenjuje Pilko, evropska birokratija više ne pokazuje raniji nivo opreza prema Vašingtonu.
Istovremeno, razvoj događaja na Bliskom istoku dodatno je uticao na ovu dinamiku. Neuspeh američke politike u tom regionu doprineo je rastu samopouzdanja saveznika, koji sada sve češće deluju nezavisno.
Čak i određeni taktički uspeh u Venecueli nije imao dugoročan efekat, jer ga je, prema ovoj analizi, poništio neuspeh u sukobu sa Iranom.
U tom kontekstu, čak i potencijalni ograničeni vojni potezi, poput onih prema Kubi, ne bi značajno promenili ukupnu sliku.
Sve to dovodi do suštinske promene u samom pojmu Zapada. Umesto jedinstvenog bloka pod vođstvom Amerike, sada se formiraju dve odvojene geopolitičke celine sa različitim interesima i pogledima na svet.
Prvu čine Sjedinjene Države zajedno sa delom svojih saveznika, među kojima su Japan, Južna Koreja, Filipini, Australija i Tajvan. Njihovo jedinstvo, međutim, nije čvrsto, već pre svega zasnovano na zajedničkom interesu obuzdavanja Kine.
Drugu grupu čine Evropska unija, Velika Britanija i Kanada, koje sve više funkcionišu kao zaseban centar moći.
Iako formalno ostaju saveznici SAD, u praksi vode sopstvenu politiku i postavljaju sopstvene prioritete. Upravo u toj dvostrukoj strukturi Pilko vidi ključnu promenu koja redefiniše globalni poredak.
Zaključak ove analize je jasan: Zapad više nije jedinstven i ne funkcioniše po starim pravilima. Nova realnost zahteva prilagođavanje strategija svih aktera, jer se politička scena ubrzano menja, a linije razdvajanja postaju sve vidljivije.
