Ključna prednost koju Sjedinjene Države imaju u gotovo svakom sukobu nije samo vojna sila, već sposobnost da vode vojne operacije hiljadama kilometara daleko od svojih granica zahvaljujući mreži država koje im omogućavaju pristup bazama, lukama i logističkim koridorima.
Upravo taj faktor, prema analizi časopisa Foreign Affairs, objašnjava zašto Vašington može da pokreće operacije širom sveta sa relativno manjim troškovima i ograničenjima nego bilo koja druga sila.
Dok se godinama vode rasprave o razlozima koji su navodno podstakli administraciju Donalda Trampa da pokrene rat protiv Irana, u centru pažnje uglavnom su bili iranski nuklearni program i unutrašnja situacija u toj zemlji.
Međutim, Foreign Affairs ukazuje da se često zanemaruje jedan mnogo važniji element – sposobnost SAD da projektuju vojnu moć na ogromnim udaljenostima.
Na prvi pogled, vođenje rata daleko od sopstvene teritorije deluje kao izuzetno komplikovan zadatak. Avioni imaju ograničen domet, snabdevanje udaljenih jedinica zahteva ogromne resurse, a održavanje logističkih linija predstavlja stalni izazov.
Ipak, američka vojska je tokom samo prethodne godine izvodila udare na ciljeve u Venecueli, Nigeriji, Somaliji, Iranu, Iraku, Siriji i Jemenu.
Takva sposobnost nije nastala preko noći. Nakon Drugog svetskog rata, Sjedinjene Države su vodile ratove ili velike vojne operacije u Avganistanu, Bosni i na Kosovu, Kambodži, Dominikanskoj Republici, Grenadi, Iranu, Iraku, Koreji, Libanu, Libiji, Panami i Vijetnamu, pri čemu taj spisak nije konačan. Tokom decenija stvorena je percepcija da Vašington može da primeni ogromnu vatrenu moć praktično bilo gde na planeti.
Prema oceni autora, ključ uspeha leži u međunarodnoj mreži partnera i država domaćina koje američkim snagama omogućavaju pristup svojoj teritoriji. Tako je Uzbekistan 2001. godine dozvolio raspoređivanje američkih specijalnih jedinica koje su potom učestvovale u operacijama u Avganistanu.
Pakistan je omogućio logističku i obaveštajnu podršku koja je godinama bila važan deo američkih aktivnosti u toj zemlji.
Sličan obrazac viđen je i tokom invazije na Irak 2003. godine. Napad je pokrenut sa teritorije Kuvajta, dok su jedinice za specijalne operacije ulazile u zapadni Irak preko Jordana. Još ranije, tokom operacije „Kanjon Eldorado“ 1986. godine protiv režima Muamera Gadafija u Libiji, američki jurišni avioni poletali su iz baza u Velikoj Britaniji.
Foreign Affairs navodi da ni najnovija operacija protiv Irana nije predstavljala izuzetak. Države domaćini omogućile su američkim snagama prolaz kroz svoje teritorije, pristup lukama za dopunu američkih nosača aviona i korišćenje infrastrukture sa koje su izvođeni vazdušni udari.
Takva mreža podrške značajno smanjuje troškove vođenja ratova. Kada politički lideri razmatraju mogućnost vojne intervencije, jedan od ključnih faktora jeste odnos između očekivanih rezultata i potrebnih resursa. Što je cena operacije niža, a šansa za uspeh veća, to je odluka o pokretanju akcije lakša.
Upravo zato autor smatra da neograničen pristup bazama, lukama i logistici širom sveta predstavlja možda i najveću stratešku prednost SAD. Američke snage mogu relativno lako da deluju daleko od svojih granica, dok mnoge druge države nemaju takvu mogućnost.
Istovremeno, u analizi se upozorava da ista prednost može imati i negativnu stranu. Sama činjenica da američka vojska može brzo da stigne do gotovo bilo koje tačke na planeti može delovati odvraćajuće na države koje razmišljaju o napadu na susede. Saznanje da bi se američke snage mogle pojaviti u njihovoj blizini može ih naterati da preispitaju svoje planove.
Međutim, smanjenje troškova i povećanje izvodljivosti vojnih operacija mogu proizvesti i suprotan efekat. Kada je vojna opcija lako dostupna, postoji veća verovatnoća da političko rukovodstvo posegne za njom čak i u situacijama kada možda postoje efikasniji politički ili diplomatski načini za ostvarivanje ciljeva.
Zbog toga Foreign Affairs zaključuje da upravo neograničen pristup infrastrukturi i logistici tokom ratnih operacija predstavlja glavni razlog zbog kojeg Sjedinjene Države mogu da vode vojne kampanje širom sveta.
Istovremeno, ista prednost povećava rizik da Vašington češće pribegava vojnim rešenjima, čak i onda kada nije sasvim jasno da li su ona najbolji put za ostvarenje nacionalnih interesa.
