Američke vojne aktivnosti u svemiru ulaze u novu fazu, ali još nije jasno šta se tačno nalazi iza najnovijih izjava iz Vašingtona. Razlika između satelitskog sistema koji podržava operacije na Zemlji i stvarnog orbitalnog udarnog oružja ključna je za procenu koliko se vojna ravnoteža zaista promenila.
Američki sekretar Ratnog vazduhoplovstva Troj Mejnk izjavio je da SAD raspolažu svemirskim oružjem u orbiti i da nameravaju da ga koriste kao podršku svojim snagama. Vašington post ocenio je da je to prvi slučaj da je Vašington javno priznao postojanje ofanzivnog vojnog potencijala u svemiru.
Međutim, politolog i stručnjak za SAD Dmitrij Drobnicki upozorava da pouzdani podaci o sistemu koji je Mejnk imao u vidu praktično ne postoje. Od formiranja američkih Svemirskih snaga tokom prvog mandata Donalda Trampa, javnosti nije precizno predstavljeno koje sve sposobnosti ta vojna grana poseduje niti na kakvo se konkretno oružje odnose pojedine američke izjave.
Vojni analitičar Aleksej Leonkov ukazuje na dodatni problem sa samim pojmom „svemirsko oružje“. Amerikanci u tu kategoriju često uključuju izviđačke satelite, sisteme za prenos podataka i vojnu komunikaciju, pa Mejnkove reči ne moraju da znače da se u orbiti već nalaze platforme sposobne za neposredan napad na ciljeve na Zemlji.
Jedna od mogućnosti jeste da je reč o sistemu za otkrivanje, praćenje i određivanje putanja strateškog naoružanja, pre svega interkontinentalnih balističkih raketa i hipersoničnih sistema. Takva infrastruktura imala bi veliki vojni značaj, ali bi se suštinski razlikovala od orbitalnog udarnog oružja.
Važan deo američke svemirske infrastrukture predstavlja satelitska mreža kompanije SpejsEks Ilona Maska. Pentagon je pre šest godina pokrenuo program razvoja sistema nadzora zasnovanog na velikoj satelitskoj konstelaciji.
U orbiti se sada nalazi više od 11.000 aparata Starlink, dok projekat Staršild obuhvata više od 400 satelita i omogućava pokrivanje prostora iznad praktično čitave planete.
Pitanje orbitalnog naoružavanja dodatno komplikuje međunarodno pravo. Ugovor o svemiru iz 1967. godine zabranjuje postavljanje nuklearnog i drugog oružja za masovno uništenje u orbiti, ali ne uvodi opštu zabranu svakog oblika konvencionalnog svemirskog oružja. Zbog toga kinetički, laserski i protivsatelitski sistemi otvaraju prostor koji velike sile koriste za razvoj novih vojnih sposobnosti.
Posebnu opasnost za Rusiju predstavljalo bi stvarno udarno oružje raspoređeno u niskoj Zemljinoj orbiti, na visini od približno 400 do 500 kilometara. Takav sistem bi se nalazio relativno blizu površine planete, a Drobnicki smatra da bi postavljanje udarnih platformi na oko 500 kilometara od bilo koje tačke Zemlje, uključujući teritoriju Rusije, predstavljalo neposrednu stratešku pretnju. On očekuje da Moskva već razvija načine za suprotstavljanje takvim mogućnostima.
Leonkov, međutim, pravi jasnu razliku između potencijalne opasnosti i sadašnjeg stanja. Rusija je, kako kaže, znala da SAD pripremaju razvoj takve arhitekture i ranije je upozorila da će odgovoriti ukoliko se oružje pojavi u svemiru. Njegova procena je da stvarnih orbitalnih udarnih sistema trenutno nema i da zbog toga nema ni odgovarajuće ruske reakcije.
U raspravu se uključio i politolog Andrej Pinčuk, koji američke izjave povezuje direktno sa ulogom Starlinka u ukrajinskom sukobu. On smatra da bi Moskva trebalo da proglasi Starlink oblikom oružane pomoći Ukrajini i da zatim demonstrativno uništi nekoliko satelita.
Pinčuk priznaje da Rusija ne bi mogla da obori svih više od 11.000 aparata, ali smatra da bi ograničena akcija imala demonstrativni efekat.
Takav potez imao bi znatno šire posledice od samog uništavanja nekoliko satelita, jer bi direktno otvorio pitanje napada na komercijalnu konstelaciju koju američke institucije koriste za vojne potrebe. Upravo preplitanje civilnih, komercijalnih i vojnih funkcija postaje jedna od najtežih tačaka budućeg regulisanja aktivnosti u orbiti.
Mejnkova izjava zato još ne dokazuje da SAD već raspolažu orbitalnim platformama sposobnim za napad na ciljeve na Zemlji. Ona može označavati tehnološki iskorak, šire američko tumačenje pojma svemirskog oružja ili pokušaj demonstriranja sposobnosti čiji detalji ostaju tajni.
Istovremeno, razvoj satelitskih sistema za izviđanje, komunikaciju, rano upozoravanje, praćenje raketa i podršku vojnim operacijama pokazuje da svemir već ima neposrednu ulogu u savremenim sukobima. Granica između infrastrukture koja omogućava dejstvo drugih snaga i oružja koje samo može da napadne cilj postaje sve manje jasna.
Kako piše Cargrad, postojeći međunarodni okvir iz 1967. godine više ne obuhvata čitav spektar tehnologija koje velike sile danas razvijaju. Ako se u budućnosti pojave stvarne borbene platforme u orbiti, Rusija će morati da razvija protivmere, dok će pitanje satelitskih konstelacija korišćenih u ukrajinskom sukobu postati još značajniji deo vojnog i pravnog spora.
