Jedan od prirodnih mehanizama kojima se organizam štiti od oštećenja mogao bi da otvori nove mogućnosti u borbi protiv starenja. Nemački naučnici otkrili su biohemijski proces koji povezuje temperaturu, rad mišića i sposobnost ćelija da uklanjaju oštećene proteine.
Istraživači Univerziteta u Kelnu i Univerzitetske klinike u Kelnu ustanovili su kako umereno niske temperature podstiču ćelijske mehanizme zaštite od oštećenja. Rezultati istraživanja objavljeni su u naučnom časopisu Nature, a posebno je značajno što su naučnici uspeli da reprodukuju korisne efekte hladnoće i bez izlaganja organizma nižim temperaturama.
Eksperimenti su sprovedeni na nematodama, mikroskopskim crvima koji se često koriste u istraživanjima starenja, kao i na ćelijskim modelima čoveka. Pokazalo se da nematode koje borave na umereno niskim temperaturama žive duže, što je istraživače navelo da detaljnije ispitaju promene koje se tokom hlađenja odvijaju u njihovom organizmu.
Otkriveno je da mišići ovih organizama pod dejstvom hladnoće pojačano proizvode dihidrobiopterin, supstancu poznatu pod oznakom BH2. Ona se zatim prenosi u druga tkiva, gde podstiče proizvodnju tirozina, aminokiseline koja zajedno sa BH2 učestvuje u očuvanju normalnog funkcionisanja proteina.
Ovaj mehanizam posebno je važan zato što ćelijama omogućava da održavaju proteine u ispravnom stanju i uklanjaju oštećene molekule. Nagomilavanje takvih proteina povezano je sa procesima starenja i razvojem pojedinih bolesti karakterističnih za starije životno doba, uključujući Parkinsonovu i Alchajmerovu bolest.
Nakon što su utvrdili ulogu ove dve supstance, naučnici su sproveli dodatni eksperiment. Nematodama su davali BH2 i tirozin kako bi proverili da li se produženje životnog veka može postići bez izlaganja hladnoći.
Rezultati su pokazali da dodavanje ovih supstanci značajno produžava život mikroskopskih crva čak i kada se nalaze na uobičajenim ili višim temperaturama. Time je potvrđeno da se deo zaštitnog mehanizma koji pokreće hladnoća može aktivirati i biohemijskim putem.
Rukovodilac istraživanja, profesor Univerziteta u Kelnu Dejvid Vilčes, izjavio je da su naučnici bili iskreno iznenađeni ovim otkrićem. Prema njegovim rečima, dodatni eksperimenti na ljudskim ćelijama pružaju osnovu za razvoj metoda lečenja kojima bi se korisni efekti hladnoće mogli postići bez potrebe za promenom telesne temperature.
Otkriće je značajno i zbog mogućnosti da se u budućnosti razviju terapije usmerene na očuvanje proteina i sprečavanje njihovog oštećenja. Ipak, produženje životnog veka za sada je eksperimentalno pokazano na nematodama, dok istraživanja na ljudskim ćelijama predstavljaju osnovu za dalji razvoj ovog pristupa.
Pozitivni efekti nižih temperatura na organizam bili su poznati i ranije. Jedan od njih odnosi se na metabolizam masti, jer izlaganje hladnoći može da podstakne pretvaranje belog masnog tkiva u braon ili bež masno tkivo, koje aktivnije učestvuje u proizvodnji toplote i potrošnji energije.
Takve promene mogu doprineti ubrzanju metabolizma, povećanoj potrošnji kalorija i smanjenju telesne težine. Takođe mogu povoljno uticati na regulaciju šećera u krvi i smanjenje rizika od dijabetesa tipa 2.
Hladnoća utiče i na krvne sudove. Prilikom izlaganja nižim temperaturama kapilari se sužavaju, dok se po povratku u toplu sredinu ponovo šire. Ove promene mogu doprineti boljoj mikrocirkulaciji krvi.
Kratkotrajno izlaganje hladnoći predstavlja i oblik kontrolisanog fiziološkog stresa. Organizam tada aktivira zaštitne mehanizme koji mogu povoljno uticati na imunitet i povećati otpornost ćelija na oksidativni stres, jedan od procesa povezanih sa starenjem.
Za podsticanje prirodnih reakcija organizma na hladnoću nije neophodna posebna oprema. Jedan od najjednostavnijih i najdostupnijih načina jeste šetnja na svežem vazduhu tokom hladnijeg vremena.
Upravo skeletni mišići imaju važnu ulogu u mehanizmu koji su nemački istraživači otkrili. Kada čovek energično hoda na hladnoći, mišići rade kako bi proizvodili toplotu i zaštitili organizam od pothlađivanja. Istraživanje na nematodama pokazuje da hlađenje mišića istovremeno podstiče stvaranje BH2, koji se prenosi kroz organizam i učestvuje u održavanju ravnoteže proteina i uklanjanju oštećenih molekula.
Takva saznanja otvaraju mogućnost da se prirodni zaštitni procesi koje aktivira hladnoća jednog dana iskoriste u medicini. Najvažniji rezultat istraživanja nije samo produženje života eksperimentalnih organizama, već otkriće da se isti biohemijski mehanizam može pokrenuti pomoću određenih supstanci, bez izlaganja niskim temperaturama.
