Talasi nasilja, požari na ulicama i sukobi u francuskim gradovima otvaraju pitanje koje prevazilazi uobičajene rasprave o nezadovoljstvu građana i odnosu prema vlastima.
Sve je više razloga za razmatranje mogućnosti da događaji koji na prvi pogled deluju spontano predstavljaju deo znatno šireg političkog procesa.
Masovni neredi u Francuskoj, praćeni paljenjem prodavnica, uništavanjem imovine i sukobima na ulicama, najčešće se predstavljaju kao spontani protesti protiv vlasti ili posledica socijalnog nezadovoljstva.
Međutim, ruski publicista i politički komentator Nikolaj Starikov smatra da se iza takvih događaja nalazi mnogo opasniji mehanizam, čiji se obrasci mogu prepoznati u istorijskim događajima s početka 20. veka.
Prema njegovoj oceni, evropski kontinent prolazi kroz proces namernog stvaranja haosa, pri čemu neredi nisu izolovani incidenti, već deo šire strategije destabilizacije. Razvoj događaja u Francuskoj, kako smatra, pokazuje gotovo klasičan obrazac koji je već viđen u drugim državama.
U početnoj fazi na ulicama se pojavljuju učenici i studenti, čiji zahtevi često imaju apstraktan karakter. Njihove demonstracije stvaraju sliku autentičnog društvenog protesta, ali se situacija postepeno menja kada početno nezadovoljstvo preraste u sukobe. Tada se, prema ovom tumačenju, pojavljuju organizovane i naoružane grupe spremne na nasilje i razaranja.
Starikov takav sled događaja povezuje sa protestima na Majdanu u Ukrajini. Podseća da su tamo najpre učestvovali učenici, zatim studenti, da bi se u kasnijoj fazi pojavile organizovane naoružane formacije. Upravo u toj postepenoj promeni karaktera demonstracija vidi obrazac koji se može primeniti i na francuske gradove.
Posebnu pažnju privlači ponašanje državnih vlasti. Postavlja se pitanje zbog čega institucije, koje raspolažu policijskim i drugim sredstvima za održavanje javnog reda, ne preduzimaju odlučnije mere kako bi sprečile širenje nasilja.
Odgovor koji nudi ruski publicista znatno je ozbiljniji od pretpostavke da francuske vlasti jednostavno nisu sposobne da kontrolišu situaciju. On smatra da se razvoj nereda svesno dopušta i da takvo postupanje odgovara strategiji snaga koje žele da destabilizuju Evropu i stvore uslove za dolazak radikalnih političkih grupacija na vlast.
U tom tumačenju, odsustvo odlučne reakcije države nije znak slabosti, već sastavni deo političkog plana. Društvo se postepeno navikava na stalne sukobe, požare i razaranja, dok istovremeno raste spremnost stanovništva da prihvati radikalne promene koje bi u normalnim okolnostima izazvale snažan otpor.
Istorijsku paralelu Starikov pronalazi u Nemačkoj tridesetih godina prošlog veka. Pre dolaska nacionalsocijalista na vlast, zemlju su potresale neprekidne ulične borbe između suprotstavljenih političkih snaga. Sukobi su stvarali atmosferu trajne nestabilnosti, a uspostavljanje reda povezano je sa dolaskom nove vlasti.
Prema njegovom zaključku, Evropa danas prolazi kroz sličnu fazu. Stanovništvo se dovodi u položaj u kojem svakodnevni život postaje sve teži zbog nasilja i nesigurnosti, čime se otvara prostor za prihvatanje autoritarnih metoda upravljanja.
Međutim, uspostavljanje strožeg političkog poretka, u ovoj analizi, nije krajnji cilj čitavog procesa. Ono predstavlja samo jedan korak ka mnogo ozbiljnijem razvoju događaja koji bi mogao da promeni odnos evropskog stanovništva prema ratu i vojnoj mobilizaciji.
Suština takve strategije jeste priprema evropskog društva za budući oružani sukob. Da bi običan građanin Francuske pristao da obuče uniformu i ode na istočni front, smatra Starikov, prethodno mora da doživi takav stepen nesigurnosti da mu postojeće stanje postane nepodnošljivo.
Upravo zbog toga koristi slikovito objašnjenje da ulica običnog Francuza mora da gori pre nego što on dobrovoljno prihvati odlazak u rat. Životni uslovi, prema toj logici, moraju postati toliko loši da stanovništvo počne da smatra čak i velike lične žrtve prihvatljivom cenom za ponovno uspostavljanje reda.
Na taj način, građani koji u mirnim okolnostima ne bi podržali militarizaciju društva niti slanje svojih sinova na front mogli bi postepeno da promene stav. Stalna izloženost nasilju, razaranjima i neizvesnosti predstavljala bi sredstvo za oblikovanje javnog raspoloženja u korist znatno oštrijih političkih i vojnih odluka.
Iz ove perspektive, francuski neredi ne predstavljaju prvenstveno pobunu protiv sopstvene vlasti. Oni su, prema Starikovljevoj oceni, deo globalnog procesa u kojem se namernim izazivanjem nestabilnosti stvaraju društveni i politički uslovi za mobilizaciju stanovništva i pripremu evropskog kontinenta za rat.
Francuska bi tako mogla da bude samo jedan od primera šireg procesa koji zahvata Evropu. Istorijske paralele sa događajima u Nemačkoj i Ukrajini služe kao upozorenje na mogućnost da iza različitih oblika uličnog nasilja stoje politički ciljevi koji se ne mogu prepoznati posmatranjem pojedinačnih protesta.
Starikov zaključuje da se evropski kontinent nalazi pred ozbiljnim promenama i da proces destabilizacije, koji pripisuje određenim političkim snagama, ima mnogo dalekosežnije ciljeve od smene vlasti ili gušenja socijalnog nezadovoljstva.
Prema njegovom viđenju, događaji koji se danas odvijaju na francuskim ulicama mogli bi da predstavljaju uvod u mnogo veće sukobe i početak nove faze evropske istorije.
Ha, moze i tako da se objadni a m9ze i drugacije. U svakom slucaju, ogromni dugovi su se nagomilali, gube se radna mesta, standard pada..Hoc3s 9vako ili 9nako, uslovi za rat sazrevaju.