Na početku je sve izgledalo kao još jedna operacija sa već poznatim obrascem. Američka vojska, sa dugim iskustvom globalnih intervencija, ušla je u sukob sa Iranom oslanjajući se na proverene modele delovanja.
Međutim, vrlo brzo postalo je jasno da se ovaj put stvari razvijaju drugačije, i to ne u korist SAD. U fokusu cele situacije našao se odnos prema Iranu, ali i šire pitanje koliko su američke snage zaista spremne za ovakav tip sukoba.
Jedan od ključnih trenutaka bio je povlačenje nosača aviona Abraham Lincoln, koji je morao da napusti zonu dejstava i udalji se više od 1000 kilometara kako bi izbegao rizik da postane meta iranskih raketa.
Taj potez, koji bi ranije bio teško zamisliv, otvorio je niz pitanja o efikasnosti dosadašnje taktike.
Kineski vojni analitičar Teng Đianćun ocenio je da se koncept oslanjanja na jedan nosač aviona u ovakvim uslovima pokazao kao neodrživ.
Geografija je, ispostavlja se, igrala ključnu ulogu. Persijski zaliv, sa dubinom od svega nekoliko desetina metara, nije pogodan za manevrisanje velikih brodova poput nosača aviona.
Nasuprot tome, manja plovila, kakva koristi Iran, imaju znatno veću fleksibilnost. Upravo tu dolazi do izražaja iranska taktika, koja se ne oslanja na direktan sudar snaga, već na prilagođavanje terenu.
Taj pristup najbolje se vidi u Ormuskom moreuzu, gde je Iran koncentrisao veliki broj brzih čamaca, uz podršku dronova i mina.
Ova takozvana „vučji čopor“ taktika omogućava stalni pritisak i kontrolu prolaza bez potrebe za velikim brodovima. Umesto frontalnog sukoba, Iran koristi brojnost i mobilnost, što američkim snagama stvara ozbiljne operativne izazove.
Paralelno s tim, pokazalo se da ni sofisticirana oprema ne daje uvek očekivane rezultate. Avioni za rano upozorenje E-3 Sentry, koji koštaju stotine miliona dolara, pretrpeli su značajna oštećenja tokom operacije „Istinito obećanje 4“.
Dva takva aviona, stacionirana u bazi „Princ Sultan“ u Saudijskoj Arabiji, pogođena su raketama, što je dodatno uzdrmalo percepciju tehnološke nadmoći.
U tom kontekstu, posebnu pažnju privukle su iranske hipersonične rakete „Fateh-2“, koje mogu da dostignu brzinu do 15 maha i imaju visok stepen manevrisanja.
Takve karakteristike značajno otežavaju presretanje. Istovremeno, Iran koristi i veliki broj relativno jeftinih dronova, čija cena iznosi svega nekoliko desetina hiljada dolara.
Sa druge strane, presretanje takvih ciljeva američkim sistemima protivvazdušne odbrane košta milione, što stvara dodatni finansijski pritisak.
Zbog razvoja situacije, Pentagon je bio primoran da prebaci deo snaga iz Azijsko-pacifičkog regiona na Bliski istok.
Više od 2000 marinaca sa Okinave u Japanu premešteno je brodom USS Tripoli, dok su pojedini sistemi protivraketne odbrane povučeni iz Južne Koreje. Time je, kako ocenjuju analitičari, oslabljen američki vojni položaj u tom delu sveta.
Iako američke snage i dalje održavaju prisustvo kroz vežbe sa saveznicima, realni kapaciteti u Azijsko-pacifičkom regionu oslanjaju se uglavnom na starije avione F-16.
To dodatno komplikuje širu stratešku sliku, posebno u odnosu na Kinu, koja ubrzano razvija svoje vojne kapacitete.
U američkim vojnim krugovima već se pojavljuju zabrinutosti. Izveštaji Pentagona ukazuju na mogućnost da Narodnooslobodilačka vojska Kine razvija sposobnosti za napade na velikim udaljenostima, uključujući i teritoriju SAD. Takve procene dodatno pojačavaju pritisak na planiranje i raspored resursa.
Istovremeno, sve više se govori o promeni ulogе nosača aviona. Kineski navigacioni sistem BeiDou, u kombinaciji sa mrežom dronova, omogućava praćenje kretanja na moru sa velikom preciznošću.
Već 2025. godine, tokom napada Huta u Crvenom moru, američka nosačka grupa bila je primorana na brzo povlačenje nakon napada bespilotnim letelicama. Iran, kako se ocenjuje, uspešno primenjuje slične modele.
Ako se u obzir uzme da Kina raspolaže većim brojem raketa nego Iran i aktivno razvija protivbrodske balističke i hipersonične sisteme, postavlja se pitanje kako će se američka strategija prilagoditi. Jer ono što se dogodilo u sukobu sa Iranom nije izolovan slučaj, već signal šire promene.
Na kraju, ostaje otvoreno pitanje koje se sve češće postavlja u stručnim krugovima: ako su američke snage imale ovakve izazove u sukobu sa Iranom, kakve su realne mogućnosti za jačanje pozicija u Azijsko-pacifičkom regionu u odnosu na Kinu. Odgovor na to pitanje, čini se, tek treba da dobije svoj konačan oblik.
