U trenutku kada se na Bliskom istoku otvaraju novi diplomatski kanali između Vašingtona i Teherana, političke reakcije dolaze iz više centara moći.
Istovremeno, različiti akteri potpuno različito tumače posledice postignutog dogovora, dok se rasprava vodi i o njegovom uticaju na regionalnu bezbednost, energetsku stabilnost i unutrašnju političku scenu Sjedinjenih Američkih Država.
Sporazum Vašingtona i Teherana postao je jedna od glavnih tema razgovora norveškog profesora međunarodnih odnosa Glena Dizena i američkog istraživačkog novinara i urednika portala „The Grayzone” Maksa Blumentala.
U analizi objavljenoj na Jutjub kanalu profesora Dizena sagovornici su razmatrali geopolitičke posledice Memoranduma o razumevanju između Sjedinjenih Američkih Država i Irana, kojim se posle sukoba i blokada ponovo otvara strateški važan Ormuski moreuz i garantuje bezbedan prolaz brodova.
Prema Blumentalu, privremeni sporazum zaključen na 60 dana potpisali su u Versaju američki predsednik Donald Tramp i iranski predsednik Masud Pezeškijan.
On navodi da se u izraelskim političkim krugovima i među neokonzervativnim strukturama u SAD ovaj potez tumači kao jednostrano povlačenje Vašingtona, dok u Izraelu vlada atmosfera panike jer se Memorandum doživljava kao faktičko priznanje iranske pobede i regionalne dominacije.
Blumental smatra da je ključni razlog za sklapanje sporazuma bio snažan ekonomski pritisak na Vašington. Rat sa Iranom i nestabilnost u Ormuskom moreuzu doveli su do naglog rasta cena nafte na svetskom tržištu i dodatnog opterećenja američkog budžeta, zbog čega je Bela kuća, prema njegovoj oceni, prioritet dala stabilizaciji domaće ekonomije i snižavanju cena energenata uoči izbora.
Profesor Dizen ocenjuje da ovaj aranžman pokazuje slabljenje dugogodišnje američke hegemonije na Bliskom istoku. Po njegovom mišljenju, Sjedinjene Države bile su prinuđene da se prilagode novoj geopolitičkoj realnosti u kojoj Iran i njegovi regionalni saveznici raspolažu operativnim kapacitetima da nanesu ozbiljnu štetu zapadnim ekonomskim interesima.
Značajan deo razgovora odnosio se na političke podele unutar Sjedinjenih Američkih Država. Blumental tvrdi da je sukob sa Iranom izazvao svojevrsni „građanski rat” unutar Republikanske stranke i pokreta MAGA.
Nasuprot ideološkim tvrdolinijašima i hrišćanskim cionistima koji zagovaraju politiku „Izrael na prvom mestu”, nalaze se izolacionisti i pragmatičari usmereni na ekonomski nacionalizam, koji smatraju da uključivanje u bliskoistočne sukobe direktno šteti američkim nacionalnim interesima.
Blumental je izneo i ozbiljne optužbe da u Vašingtonu postoje indicije o insajderskom trgovanju naftnim fjučersima. Prema njegovim tvrdnjama, pojedinci bliski Trampovoj administraciji navodno su koristili poverljive informacije o tajnim pregovorima sa Teheranom i detaljima sporazuma koji su procurili u javnost kako bi ostvarili milijarde dolara profita na promenama cena nafte na svetskim berzama.
Govoreći o reakciji Izraela, Blumental navodi da se premijer Benjamin Netanjahu otvoreno protivi logici postignutog Memoranduma. Uz podršku pojedinih uticajnih američkih ličnosti, među kojima je i bivši savetnik za nacionalnu bezbednost Džon Bolton, izraelska strana smatra da sporazum ostavlja nerešenim ključna bezbednosna pitanja.
Prema toj oceni, Memorandum ne obuhvata iranski nuklearni program, balističke kapacitete niti podršku grupama poput Hezbolaha, Hamasa i Huta. Blumental navodi da u Tel Avivu postoji strah da bi ukidanje sankcija i obnova izvoza iranske nafte omogućili Teheranu priliv novog kapitala za ekonomsku obnovu i dalje jačanje vojnih kapaciteta takozvane „Osovine otpora”.
Zbog toga, zaključuje Blumental, Izrael nastoji da izvrši maksimalan politički i diplomatski pritisak na administraciju Donalda Trampa kako bi američke trupe ostale angažovane na Bliskom istoku kao garant izraelske bezbednosti, uprkos nastojanjima Bele kuće da smanji direktne vojne troškove u regionu.
