Američko vojno prisustvo u Persijskom zalivu postalo je deo šireg diplomatskog nadmetanja koje bi moglo značajno da promeni bezbednosnu arhitekturu regiona nakon rata sa Iranom.
Lari Džonson je rekao da Pakistan ne posreduje samo između Vašingtona i Teherana oko neposrednog prekida sukoba, već razgovara i sa Katarom i Saudijskom Arabijom o njihovom budućem odnosu prema američkim vojnim snagama.
Prema njegovoj proceni, u tim državama postoji rastuće interesovanje da smanje zavisnost od SAD i da više ne budu automatski domaćini infrastrukturi koja bi mogla biti korišćena u regionalnim ratovima.
To se direktno dodiruje sa jednim od zahteva iz iranskog dokumenta od 14 tačaka: povlačenjem američkog vojnog osoblja iz država koje okružuju Iran.
Nije izvesno da će Teheran dobiti potpuno povlačenje američkih snaga. Međutim, ponašanje pojedinih zalivskih država već pokazuje da postoje granice njihove spremnosti da se uključe u nove operacije protiv Irana.
Džonson je posebno ukazao na Saudijsku Arabiju i Katar, koji, prema njegovim rečima, ne pokazuju entuzijazam za korišćenje svojih baza u američkim operacijama. Još je važnije što te države, prema razgovoru, ne dozvoljavaju izraelskim avionima da prelaze preko njihove teritorije.
Takva ograničenja neposredno smanjuju broj pravaca i mogućnosti koje Izrael ima za vazdušne operacije protiv Irana.
Za Teheran je pitanje Ormuskog moreuza povezano sa istim strateškim ciljem. Kontrola pristupa jednom od najvažnijih energetskih koridora može da posluži kao poluga kojom Iran podstiče regionalne države da smanje američko vojno prisustvo.
Džonson smatra da bi Teheran mogao pokazati fleksibilnost oko načina naplate prolaza ili usluga u moreuzu ukoliko zauzvrat dobije političke i bezbednosne ustupke.
Pakistan u tom procesu, po njegovom mišljenju, ne deluje samostalno. Džonson je Kinu označio kao glavnog spoljnog političkog oslonca takvog preslaganja, dok Rusiji pripisuje sekundarnu, ali značajnu ulogu.
Zato pitanje američkih baza prevazilazi bilateralni spor SAD i Irana. U igri je mogućnost da države koje su decenijama bile deo američke vojne arhitekture počnu da postavljaju mnogo strože uslove za prisustvo stranih snaga i korišćenje njihove teritorije.
Ukoliko taj proces dobije zamah, čak i sporazum koji formalno ne nalaže potpuno američko povlačenje mogao bi dovesti do znatnog sužavanja operativne slobode Pentagona u regionu.
