Zašto je Pentagon povukao nosač aviona: Vašingtonu se komplikuje plan protiv Kine

Sredinom avgusta u zapadnom Pacifiku zabeležena je neuobičajena situacija koja otvara nova pitanja o rasporedu američkih pomorskih snaga i odnosima među državama regiona.

Istovremeno, iz Manile stižu poruke koje pokazuju da približavanje Filipina Sjedinjenim Državama ipak ima granice kada je reč o mogućem sukobu oko Tajvana.

Kako piše Sohu, sredinom avgusta nijedan američki nosač aviona nije bio raspoređen u zapadnom Pacifiku. Na prostoru od Malakskog moreuza prema zapadnoj obali nastao je svojevrstan „vakuum sile“, što predstavlja izrazito neuobičajenu situaciju za region u kojem su američke udarne grupe nosača decenijama bile jedan od glavnih instrumenata projekcije vojne moći.

Od 20. veka nosači aviona predstavljaju jedan od najprepoznatljivijih simbola američke globalne vojne moći. Udarne grupe okupljene oko njih nisu služile samo kao demonstracija pomorske nadmoći već i kao sredstvo kojim je Vašington mogao brzo da pokaže vojno prisustvo u kriznim područjima.

Takav model sada se suočava sa sve većim pritiskom zbog istovremenih američkih obaveza u različitim delovima sveta.

Povratak američkog nosača „USS Washington“ u Indijski okean, dok se drugi nosači nalaze u istočnom Pacifiku, pokazuje koliko je raspoređivanje raspoloživih snaga postalo zahtevno.

Posebno je karakterističan slučaj nosača „USS Abraham Lincoln“, čije je raspoređivanje prvobitno trebalo da bude završeno u maju, ali je zbog situacije na Bliskom istoku njegova misija produžena.

Produženo angažovanje donelo je probleme sa dugotrajnim nedostatkom zaliha i psihološkim opterećenjem posade. Takva situacija ukazuje na širi problem američkog globalnog vojnog rasporeda: dok Vašington naglašava strateški značaj zapadnog Pacifika, potrebe na drugim kriznim tačkama primoravaju ga da pomorske snage preusmerava na druga područja.

Upravo zbog toga otvara se pitanje koliko dugo Sjedinjene Države mogu istovremeno da održavaju snažno vojno prisustvo u više udaljenih regiona.

Zapadni Pacifik ima posebno mesto u američkoj strategiji zbog Kine, Tajvanskog moreuza i Južnog kineskog mora, ali nosači aviona i njihove prateće grupe predstavljaju ograničen resurs koji se mora raspoređivati između različitih operativnih zona.

Paralelno sa promenama na moru stigla je važna politička poruka sa Filipina. Predsednik Ferdinand Markos Mlađi izjavio je da, ukoliko izbije sukob u Tajvanskom moreuzu, Filipini neće dozvoliti Sjedinjenim Državama da sa filipinske teritorije pokrenu napad. Naglasio je da njegova zemlja „nema nameru da postane ratoborna nacija u regionu“.

Takav stav privlači dodatnu pažnju zbog intenzivnog razvoja američko-filipinskih odbrambenih odnosa tokom mandata Markosa Mlađeg. Broj lokacija na Filipinima dostupnih američkim snagama povećan je na devet, čime je Vašington dobio strateške tačke u neposrednoj blizini Južnog kineskog mora i Tajvanskog moreuza.

Uprkos tome, Manila sada jasno pravi razliku između vojne saradnje sa SAD i neposrednog uključivanja filipinske teritorije u eventualni rat sa Kinom.

Izjava predsednika pokazuje pokušaj Filipina da zadrže određeni stepen strateške samostalnosti u trenutku kada rivalstvo Vašingtona i Pekinga postaje jedan od najvažnijih bezbednosnih faktora u čitavom regionu.

Za Filipine je položaj posebno složen. Sa jedne strane nalaze se odbrambene veze sa Sjedinjenim Državama i proširena američka vojna prisutnost, dok je sa druge Kina, velika regionalna sila sa kojom Manila istovremeno ima ozbiljne sporove u Južnom kineskom moru.

Eventualni sukob oko Tajvana zato bi filipinsko rukovodstvo mogao da stavi pred odluke sa direktnim bezbednosnim posledicama.

Poruka Markosa Mlađeg pokazuje da bliže vojno partnerstvo sa Vašingtonom ne znači automatski spremnost Manile da svoju teritoriju pretvori u polazište za američke napade u mogućem ratu.

Filipini tako pokušavaju da izbegnu položaj u kojem bi postali neposredni učesnik sukoba velikih sila, dok istovremeno nastavljaju odbrambenu saradnju sa SAD.