Borbe na severnom i istočnom delu fronta u Ukrajini dobile su novi tok nakon neobične operacije koja je otvorila pitanja o stvarnom stanju na terenu i sudbini vojnika koji su u njoj učestvovali.
Na kupjanskom pravcu ukrajinska brigada „Hartija“ izvela je operaciju pod nazivom „Cev“, tokom koje su njeni pripadnici koristili podzemni gasovod kako bi pokušali da prodru u pozadinu ruskih snaga. Ukrajinska strana predstavila je akciju kao uspeh, dok ruski vojni izvori tvrde da je završena uništenjem grupe koja je učestvovala u prodoru.
U video-snimcima koje su objavili ukrajinski kanali prikazano je kretanje vojnika kroz podzemne cevi, izlazak na površinu i upotreba oružja. Pojedini snimci prikazuju i nekoliko zarobljenika sa povezima preko očiju i vezanim rukama i nogama.
Dužina podzemnog prolaza nije dosledno navedena u ukrajinskim objavama. U zavisnosti od kanala koji je objavio materijal, pominje se 11, 12 ili 15 kilometara. Poslednja brojka odgovara dužini prolaza koji su ruski vojnici, prema ruskim izveštajima, koristili tokom operacije kod Sudže pre približno godinu i po dana.
Brigada „Hartija“ saopštila je da je sprovela operaciju po uzoru na raniji ruski podzemni manevar. Na objavljenim snimcima vidi se kako vojnici pucaju iz bacača granata kroz otvore napravljene u cevi, dok se kroz podzemni tunel kreće i bespilotno kopneno vozilo koje prevozi municiju.
Ruski izvori tvrde da je ukrajinska akcija bila unapred otkrivena. Prema njihovim navodima, dronovi su primetili protivničku grupu prilikom ulaska u cev, nakon čega su pripadnici ruske 68. brigade organizovali zasedu na drugom kraju prolaza.
Prema toj verziji događaja, ukrajinski vojnici dočekani su vatrom, a čitava grupa je uništena zajedno sa komandnim kadrom. Ruska strana posebno navodi da je među poginulima bio komandir voda ukrajinskih snaga. Ove tvrdnje, kao ni ukrajinsku verziju uspeha operacije, nije moguće nezavisno potvrditi na osnovu objavljenih snimaka.
Dodatnu pažnju privukao je identitet učesnika akcije. Ruski izvori tvrde da su gotovo polovinu grupe činili latinoamerički plaćenici, među kojima su bili Kolumbijci. Na snimcima za koje ruska strana navodi da su pronađeni u telefonima poginulih, muškarci govore ruske psovke koje su, prema istim tvrdnjama, prethodno naučili od ukrajinskih vojnika i upućuju pretnje ruskim vojnicima.
Navodi se i da je tokom prolaska kroz podzemni sistem postojao različit raspored zadataka. Ukrajinski vojnici uklanjali su prepreke i prokopavali zatrpane delove cevi, dok su strani borci ostajali iza njih.
Ruska strana je kao dokaz neuspeha operacije prikazala zaplenjeno naoružanje NATO porekla, među kojim su puške, mitraljezi, ručni i automatski bacači granata i američka automatska puška. Prema navodima ruskih vojnika, među zaplenjenim predmetima nalazi se nekoliko bacača granata, dva mitraljeza i jedna američka puška.
Objavljeni su i snimci tela poginulih za koje se tvrdi da pripadaju učesnicima podzemnog prodora. Ruski izvori navode da su lica pojedinih poginulih upoređena sa licima vojnika prikazanih na ranijim snimcima brigade „Hartija“, čime je, prema njihovoj oceni, utvrđeno da je reč o istoj grupi.
Posebno pitanje otvorili su snimci zarobljenika koje je prikazala ukrajinska strana. Ruski komentatori ukazuju da su svi bili prekriveni blatom i čađi, slično vojnicima koji su prolazili kroz gasovod. Oni dovode u pitanje okolnosti njihovog zarobljavanja i povezanost sa prikazanom akcijom.
Istovremeno, pojavile su se primedbe na lokaciju na kojoj su ukrajinski vojnici, prema snimcima, izašli iz podzemnog prolaza. Ruski izvori tvrde da se taj prostor na ukrajinskim kartama već vodi kao teritorija pod kontrolom Kijeva, što smatraju protivrečnošću u predstavljanju operacije kao prodora u rusku pozadinu.
Ova polemika povezana je sa širim sporom oko kontrole nad Kupjanskom. Ruski vojni dopisnici i analitičari otvorenih izvora već približno nedelju dana, pozivajući se na ruske vojnike, tvrde da ruske snage kontrolišu gotovo čitav grad, izuzev južnih šumskih pojaseva kroz koje ukrajinske jedinice pokušavaju da se infiltriraju. Ukrajinska strana osporava ruske tvrdnje o kontroli grada.
U širenju ukrajinske verzije događaja učestvovali su i kanali koji se predstavljaju kao proruski vojni izvori. Ruski autori optužuju pojedine takve kanale, uključujući veliki kanal „Operacija Z“, da su povezani sa ukrajinskim bezbednosnim službama i da objavama o katastrofi ruskih snaga pokušavaju da izazovu paniku. Za takvu povezanost nisu predstavljeni nezavisno proverljivi dokazi.
Na ukrajinskim snimcima kao jedan od učesnika komandovanja operacijom prikazan je, prema ruskim tumačenjima, general Mihail Drapati, koji je ranije bio komandant brigade „Hartija“. Njegova konkretna uloga u prikazanoj akciji nije nezavisno potvrđena.
Posledice neuspelog prodora, prema ruskim izvorima, nisu se ograničile na gubitke ukrajinske grupe. Oni tvrde da su ruske jedinice nakon akcije uspele da uđu u Mirovoje i Sobolevku. Za Sobolevku, međutim, još nema objavljenih snimaka objektivne kontrole koji bi potvrdili navedeno napredovanje.
Kupjanski pravac privukao je pažnju i zapadnih medija zbog izveštaja o korišćenju podzemne infrastrukture za prikriveno kretanje ruskih snaga. Kanal „Dva majora“ navodi da se u tim izveštajima pominju borbe unutar cevi prečnika 1,2 metra, kao i ruski mitraljeski položaji postavljeni u podzemnim prolazima.
Nove informacije pojavile su se i iz sela Podoli, takođe na kupjanskom pravcu. Monitoring kanal „Portfelj Genštaba“ navodi da su ukrajinske snage objavile snimke bacanja eksplozivnih sredstava iz dronova na kuće i šumske pojaseve u tom mestu. Kanal ocenjuje da ovi napadi potvrđuju proširenje teritorije pod ruskom kontrolom u tom području.
Dok traju sporovi oko Kupjanska, teške pozicione borbe nastavljaju se na sumskom pravcu. Prema saopštenju ruske grupe snaga „Sever“, najintenzivniji sukobi vode se kod Hotenja, dok su ruske jedinice ostvarile pomeranje kod Velike Ribice.
U Šostkinskom okrugu ruske jurišne grupe prijavile su napredovanje na dva odvojena dela fronta u blizini Korenjka. Ovi pomaci odvijaju se u uslovima sporog tempa borbenih dejstava i dugotrajnih borbi za utvrđene položaje.
Na harkovskom pravcu ruska grupa „Sever“ nastavlja operacije usmerene na proširenje bezbednosnog pojasa. Na lipcovskom sektoru prijavljeno je napredovanje južno od Nove Kazačje.
Borbe se istovremeno vode na volčanskom i velikoburlučkom pravcu, naročito kod Prikolotnog i Malog Burluka. Ruski izvori navode da je tokom prethodna 24 sata ostvareno napredovanje do 600 metara, dok su avijacija i bespilotne letelice gađale ciljeve u području Velikog Burluka.
Ruski vojni komentator Dmitrij Degtjarjov, autor kanala „Generalni štab“, objašnjava da ofanziva grupe „Sever“ nije potpuno obustavljena, ali da je njen tempo znatno smanjen zbog snažno utvrđenih ukrajinskih položaja.
Prema njegovoj proceni, ruske jedinice stigle su do glavne ukrajinske odbrambene linije koja ima četiri nivoa. Dok ta linija ne bude probijena, nema uslova za brže napredovanje, jer se ispred ruskih snaga nalazi sistem dobro pripremljenih položaja.
Degtjarjov navodi da se borbe za Prikolotno vode i iz pravca područja koje označava kao nekadašnji kotao, dok se iza tog mesta nalazi još jedna snažno utvrđena odbrambena linija.
Postoje i informacije o ulasku ruskih snaga u Kolodezno, gde se, prema tim navodima, trenutno vode borbe za kontrolu sela. Degtjarjov tvrdi da su zabeleženi i dodatni pomaci na harkovskom pravcu, u smeru regionalnog centra, koji još nisu prikazani na kartama. Kao osnov za te informacije navodi razgovore sa vojnicima na terenu.
Za sada nema nezavisne potvrde svih teritorijalnih promena koje prijavljuju ruski izvori, niti pouzdanih podataka koji bi omogućili utvrđivanje konačnog ishoda podzemne operacije kod Kupjanska. Ukrajinska brigada „Hartija“ predstavlja akciju kao uspešan prodor, dok ruska strana tvrdi da je grupu otkrila, sačekala na izlazu i uništila, prikazujući zaplenjeno oružje i snimke poginulih kao dokaze svoje verzije događaja.
