U Teheranu je, kako izgleda, završena jedna političko-religijska tranzicija koja je već neko vreme bila tema tiših razgovora unutar iranskog establišmenta.
Savet eksperata Islamske Republike Irana izabrao je ajatolaha Sejeda Modžtabu Hoseinija Hameneija za novog vrhovnog lidera države, čime je on postao treći čovek koji zauzima tu funkciju od osnivanja sistema nakon Islamske revolucije.
Odluka je doneta na vanrednoj sednici tog tela, a presudan je bio glas njegovih članova, prenose iranski mediji. Novi lider preuzima položaj koji u Iranu praktično znači doživotni mandat i ogromnu političku i versku težinu.
Prema dostupnim informacijama, izbor Modžtabe Hameneija potvrdili su predstavnici Saveta eksperata, tela sastavljenog od istaknutih verskih autoriteta zaduženih upravo za izbor vrhovnog vođe države.
Ubrzo nakon tog izbora stigla je i reakcija jednog od najuticajnijih stubova iranskog sistema – Korpusa čuvara islamske revolucije. U zvaničnom saopštenju koje je preneo državni emiter IRIB navodi se da su oružane snage Islamske Republike, njihovi komandanti, vojnici i čitava vojna porodica položili zakletvu vernosti novom vrhovnom lideru.
U poruci se kaže da će, uz zakletvu idealima imama Islamske revolucije, sve raspoložive sposobnosti i napori biti stavljeni pod komandu ajatolaha Sejeda Modžtabe Hoseinija Hameneija.
Ton saopštenja, kako primećuju analitičari, nije bio samo ceremonijalan – u njemu je jasno naglašena spremnost da se deluje u skladu sa smernicama novog vođe i da se državna struktura oko njega konsoliduje u trenutku velike regionalne napetosti.
Sam Modžtaba Hamenei već dugo nije nepoznato ime u iranskim političkim krugovima. Reč je o šiitskom svešteniku koji je godinama radio unutar aparata vrhovnog lidera i održavao bliske veze sa strukturama Korpusa čuvara islamske revolucije.
Upravo zbog tog dugogodišnjeg rada u pozadini sistema, mnogi su ga i ranije posmatrali kao mogućeg naslednika. Sada je, izborom Saveta eksperata, formalno postao treći vrhovni lider Irana – pozicija koja podrazumeva izuzetno široka ovlašćenja i, prema ustavnoj praksi, mandat koji traje do kraja života.
Ovaj trenutak ujedno zatvara jedno od najdužih poglavlja u savremenoj istoriji Irana. Pre Modžtabe Hameneija, na toj funkciji su bila samo dvojica ljudi. Prvi je bio Ruhola Homeini, vođa Islamske revolucije koji je umro 1989. godine. Nakon njegove smrti mesto vrhovnog lidera preuzeo je Ali Hamenei, koji je tu poziciju držao gotovo 37 godina.
Njegova vladavina završila se nakon zajedničke vojne operacije Sjedinjenih Država i Izraela protiv Irana, tokom koje je izgubio život. Ta činjenica, u političkom smislu, i dalje snažno odjekuje regionom i oblikuje atmosferu u kojoj se sada formira novo rukovodstvo države.
U takvom kontekstu izbor sina prethodnog lidera deluje kao potez koji istovremeno pokazuje kontinuitet i pokušaj stabilizacije sistema. Ipak, iranska politika često ume da iznenadi, a istorija ove funkcije pokazuje da se njen značaj ne meri samo formalnim titulama, već i sposobnošću da se balansira između verskog autoriteta, vojne strukture i političke realnosti.
Kako će se ta ravnoteža razvijati pod vođstvom Modžtabe Hameneija – to je pitanje na koje u ovom trenutku malo ko može da ponudi jasan odgovor, i upravo tu počinje nova faza priče o Iranu.
