Najnovija eskalacija ukrajinskog konflikta i sve otvoreniji pritisci zapadnih saveznika na Rusiju otvaraju pitanje radikalne promene strategije Moskve prema evropskim članicama NATO-a.
U video-razgovoru koji je vodio profesor Glen Dizen (Glenn Diesen), vojni analitičar Stanislav Krapivnik izneo je detaljnu procenu potencijalnih vojnih odgovora Rusije, preformatiranja modernog ratovanja upotrebom naprednih tehnologija, kao i duboke ekonomske i političke krize u kojoj se nalazi Evropa, uz naglasak na prelazak globalne dominacije na evroazijski prostor.
Na samom početku analize, profesor Glen Dizen je konstatovao da Ukrajina trpi sve snažnije udare, te da svaki čin zapadne eskalacije po pravilu rezultira ruskim odmazdama na ukrajinskoj teritoriji.
Međutim, s obzirom na to da raste pritisak javnosti i vojnih krugova u Rusiji da se direktno pogode ciljevi unutar evropskih članica NATO-a radi obnove strategije odvraćanja, Dizen je postavio ključno pitanje: kakva je logika takvog potencijalnog udara koji bi primorao protivnika na povlačenje iz rata, a da istovremeno ne izazove nekontrolisani nuklearni sukob.
Tehnološki preokret na frontu: Kineski sistemi za suzbijanje dronova
Odgovarajući na pitanje o prirodi modernog i potencijalnog direktnog konvencionalnog rata, Stanislav Krapivnik je ukazao na ključni problem trenutnog stanja na bojištu – dominaciju jeftinih bespilotnih letelica koje parališu manevarsko ratovanje.
Krapivnik velike nade polaže u novu vojnu opremu koju je Kina prikazala na svojoj poslednjoj velikoj vojnoj paradi, a reč je o tri jedinice za suzbijanje dronova.
Prema njegovim rečima, radi se o mikrotalasnim uređajima sa elektromagnetnim impulsom (EMP), koji poseduju velike antene i radarske sisteme za praćenje, minijaturizovane i montirane na kamione od 2,5 tona. Ovaj sistem funkcioniše sa snagom od 15 kilovata i ima domet do 5 kilometara, delujući kao oružje za masovno, zonsko suzbijanje pretnji iz vazduha.
Krapivnik objašnjava nedostatke trenutnih zapadnih i svetskih protivvazdušnih sistema, uključujući i lasere. Iako laser može za pola sekunde da progori i uništi plastični dron na udaljenosti od 5 kilometara, on predstavlja sistem koji može da obrađuje samo jednu metu u datom trenutku.
Krapivnik upozorava da se nakon lociranja lasera pokreće roj od 30 do 40 dronova koji lete brzinama od 140 do 220 kilometara na čas sa širokog fronta i različitih visina. Dok laser uništi jednu metu, reorijentiše se i akumulira energiju iz generatora za novi impuls – što traje nekoliko sekundi – dronovi vredni svega 5.000 dolara uspešno uništavaju visokotehnološku opremu vrednu između 3 i 10 miliona dolara.
Zbog toga je zonsko suzbijanje koje su Kinezi razvili, iako još uvek nije borbeno testirano na ruskom ratištu, ključ za povratak manevarskog ratovanja i destabilizaciju položaja operatera dronova koji najbolje funkcionišu na stabilnim linijama fronta.
Legitimne mete u Evropi i strategija asimetričnog odgovora
Komentarišući opcije za ruski vojni odgovor na napade koji se izvode pod okriljem zapadnih zemalja, Krapivnik je izneo lični stav o potencijalnim geografskim tačkama i modalitetima odmazde.
On je podsetio na napad u mestu Sabisk, gde je sa 16 dronova uništen čitav stambeni blok, uključujući umetničku školu, restoran i privatne kuće, ostavljajući kratere širine četiri i dubine dva metra. Krapivnik tvrdi da su na tim dronovima pronađene jasne oznake koje potvrđuju da su proizvedeni u Italiji, čime je Rim izgubio mogućnost „plauzibilnog poricanja” (plausible deniability).
Asimetrični odgovor na otvorenim morima severozapadno od Velike Britanije, prema Krapivnikovoj oceni, predstavlja još jednu realnu opciju. Prema njegovom scenariju, Rusija bi mogla da inscenira kvar na svom tankeru koji plovi pod ruskom zastavom, na koji bi prethodno stacionirala marince sa prenosnim PVO sistemima (MANPADS) i teškim mitraljezima, uz pratnju napadne podmornice u pozadini.
U slučaju da britanske snage pokušaju da presretnu i zaplene brod pod optužbom za pirateriju, ruske snage bi nakon jednog upozorenja otvorile vatru, uništile helikoptere i posadu, dok bi podmornica potopila britanske brodove u neutralnim vodama.
To bi primoralo London da rat shvati ozbiljno, umesto što ga tretira kao igru. Kao logičnu tačku za udar koji ne bi prešao prag direktnog napada na glavnu teritoriju NATO članica, Krapivnik navodi i britanske vojne baze na Kipru.
Pored toga, Krapivnik smatra da bi napad na italijanske proizvodne pogone u kojima se sklapaju dronovi korišćeni za napade na rusku teritoriju bio politički i vojno efikasan, ocenivši da italijanska premijerka Đorđa Meloni gubi popularnost u zemlji zbog izneveravanja konzervativnog pokreta i masovnog priliva migranata.
Pomeranje linija i sudbina Finske i Estonije
Voditelj Glen Dizen je tokom razgovora ukazao na primetno pooštravanje retorike zvanične Moskve. Pomenuo je intervju predsednika Vladimira Putina u kojem se, pored završetka operacija u Donbasu, eksplicitno pominje i Novorusija, što potencijalno obuhvata Nikolajev i Odesu.
Dizen je takođe podsetio na izjave Dmitrija Medvedeva o stavljanju Finske na listu nuklearnih meta nakon promene tamošnjih zakona koji omogućavaju stacioniranje nuklearnog oružja, kao i na komentar Marije Zaharove da su ruski prankeri razotkrili direktnu umešanost Estonije u napade na Sankt Peterburg, što stvara ogroman pritisak na rusku vladu da odgovori na priznate napade.
Stanislav Krapivnik je potvrdio da se situacija nezaustavljivo kreće ili prema konvencionalnom ili prema nuklearnom ratu, bez treće opcije. Govoreći o Finskoj, on je istakao da ona formalno još nije na nuklearnoj listi jer američke gravitacione nuklearne bombe još uvek nisu fizički dopremljene na njenu teritoriju, ali da će se to neizbežno dogoditi.
Krapivnik je oštro kritikovao odluku Helsinkija da napusti neutralnost, nazvavši to „ekonomskim samoubistvom” i svesnim pristajanjem da postane meta prvog ili uzvratnog nuklearnog udara.
On je napravio istorijsku paralelu, navodeći da je Finska pre ulaska u Rusku Imperiju bila nerazvijena regija, da je Helsinki izgrađen tek pod ruskim carstvom, a da se zemlja ekonomski podigla i obogatila tokom Hladnog rata upravo zahvaljujući neutralnosti i vezanosti za rusku ekonomiju.
Kada je reč o Estoniji, Krapivnik je upozorio na položaj ruskog stanovništva u regiji Narva, koja je istorijski ruska još od 9. veka, a koju su boljševici veštački pripojili Estoniji. On navodi da Rusi u toj zemlji nemaju status čak ni građana drugog reda, već su nerezidenti sa tzv. sivim pasošima na sopstvenoj zemlji.
Krapivnik je optužio baltičke države za sponzorisanje SS parada koje se održavaju svake godine uz podršku državnih zvaničnika, zaključivši da bi Estonija mogla poslužiti kao primer za vojnu intervenciju radi zaštite sunarodnika i povraćaja teritorija.
Istorijske paralele: Operacija Barbarosa i sprečavanje genocida
Na Dizenovo pitanje o mogućnosti da Rusija izvede preventivni udar ako proceni da je rat neizbežan, povlačeći paralelu sa Putinovim pominjanjem operacije „Barbarosa”, Krapivnik je objasnio istorijski kontekst Staljinovih zabluda iz 1941. godine.
Staljin je verovao da se rat može izbeći i da Britanci pokušavaju da provociraju sukob između SSSR-a i Nemačke, zbog čega je šest dana pre napada odbio zahteve svojih generala za delimičnu mobilizaciju. Čak i dvanaest sati pre početka napada, sovjetske službe su i dalje ispitivale poljskog komunistu koji je preplivao Vislu da bi upozorio na nemački udar.
Krapivnik objašnjava da danas Rusija nema razloga da prva napadne Poljsku ili da anektira Zapadnu Evropu jer poseduje sve resurse na sopstvenoj teritoriji. Sukob sa Poljskom, prema njegovim rečima, izbegava se jer se odnosi između Varšave i Kijeva sami po sebi urušavaju.
Poljska javnost i vlasti reagovale su na veličanje nacističkih struktura u Ukrajini, a situaciju su dodatno pogoršale pretnje ukrajinskih komandanata sa fronta i objavljivanje mape organizacije „Azov” na kojoj „Super Ukrajina” obuhvata trećinu poljske teritorije. Kao rezultat toga, Poljska je obustavila isporuku borbenih aviona MiG-29 Kijevu.
Krapivnik je naglasio da je Rusija 2022. godine pokrenula vojnu operaciju na osnovu člana 51 Povelje UN-a o pravu na samoodbranu i zaštitu, kako bi sprečila masovni genocid nad stanovništvom Donjecka i Luganska koji su pripremale ukrajinske snage pozicionirane na obodima tih gradova.
On je dodao da u Povelji UN postoji poseban član koji stalnim članicama Saveta bezbednosti daje pravni osnov za eliminaciju neonacističkih pretnja u bivšim članicama Sila osovine (poput Nemačke, Italije, Mađarske i Finske) ukoliko se u njima ponovo pojavi nacizam.
Evroazijski tehnološki proboj i pucanje američkog balona
Na kraju razgovora, profesor Glen Dizen je izrazio žaljenje što se akademska zajednica i mediji na Zapadu bave isključivo ratnim narativima i pojednostavljenim etiketiranjem Rusije, ignorišući njegove naučne radove i knjige posvećene Velikoj Evroaziji i preorijentaciji ruske ekonomije na Istok.
Dizen naglašava da zemlje poput Kine, Rusije i Indije ubrzano stvaraju sopstvene tehnološke centre, lance snabdevanja, transportne koridore, razvojne banke i sisteme plaćanja koji sprovode dedolarizaciju.
Krapivnik je potvrdio ove trendove navodeći najnoviji tehnološki proboj: Rusija je upravo otvorila svoju prvu fabriku fotoničkih čipova, dok je Kina to učinila pre nekoliko meseci.
Za razliku od silicijumskih čipova koji se koriste na Zapadu i u SAD, fotonički čipovi koriste fotone (svetlost), ne generišu toliku toplotu i imaju dramatično veće performanse.
Kina planira da proizvede 12.000 ovakvih čipova do kraja godine, dok ruski naučni krugovi najavljuju da su njihovi fotonički čipovi i do hiljadu puta brži od najboljih američkih Nvidia čipova.
Krapivnik zaključuje da čak i ako su performanse samo deset puta veće, to predstavlja masovni tehnološki proboj koji će u potpunosti raspršiti ekonomski balon veštačke inteligencije na kojem počiva trenutna američka moć, s obzirom na to da Sjedinjene Države zaostaju u razvoju ove napredne tehnologije.
