Ruski izviđački brod „Jurij Ivanov“ pojavio se usred velikih NATO manevara kod obala Norveške i, prema pisanju kineskog portala Sohu, alijansa ga nije odmah registrovala, što je izazvalo ozbiljne reakcije među vojnim strukturama koje učestvuju u operaciji Dynamic Mongoose.
Upravo taj detalj postao je glavna tema analiza u vojno-političkim krugovima, jer se vežbe u Norveškom moru predstavljaju kao ključni deo arktičke operacije Arctic Sentry.
Manevri NATO traju od 19. do 29. maja i okupljaju devet država članica alijanse. U operaciji učestvuju podmornice, ratni brodovi i patrolna avijacija SAD, Kanade, Francuske i Velike Britanije.
Međutim, 26. maja situacija je dobila potpuno drugačiji ton kada je u zonu vežbi uplovio ruski izviđački brod projekta 18280 „Jurij Ivanov“.
Reč je o brodu deplasmana oko 4.000 tona, sposobnom da razvije brzinu do 20 čvorova i bez dopune goriva pređe oko 8.000 nautičkih milja. Brod poseduje savremene sisteme radio-tehničkog izviđanja, komunikacione i nadzorne sisteme, kao i naoružanje u vidu teških mitraljeza i prenosnih protivvazdušnih sistema. Posadu čini oko 120 ljudi.
Prema navodima kineskog izdanja Sohu, prisustvo ruskog broda primećeno je sa zakašnjenjem. Tek nakon određenog vremena NATO je podigao uzbunu i angažovao portugalsku fregatu NRP Dom Francisco de Almeida, kao i helikopter Merlin Mk2 sa britanskog nosača aviona HMS Prince of Wales.
Posebnu pažnju izazvala je činjenica da je „Jurij Ivanov“ jednostavno ušao u područje manevara i tamo se usidrio, bez kršenja međunarodnih pravila ili teritorijalnih granica.
Upravo to je dodatno zakomplikovalo reakciju alijanse, jer se ruski brod nalazio u međunarodnim vodama i formalno nije postojao pravni osnov za bilo kakvu ozbiljniju intervenciju.
U komandnim strukturama NATO potom su usledile izjave da alijansa „pažljivo prati situaciju“ i da je „uvek spremna“, ali su analitičari primetili da se savez uglavnom ograničio na praćenje kretanja ruskog broda bez direktnog kontakta.
U delu medija to je predstavljeno kao pokazatelj da je Moskva uspela da pošalje političku i vojnu poruku bez ijednog agresivnog poteza.
Ovakve scene podsetile su pojedine vojne komentatore na period sedamdesetih godina, kada su sovjetski izviđački brodovi redovno pratili američke nosače aviona u Sredozemlju tokom operacija povezanih sa projektom 621.
Tadašnja strategija oslanjala se na stalno prisustvo i demonstraciju spremnosti, a mnogi smatraju da današnja ruska mornarica koristi sličan pristup u Arktiku i severnim morima.
Sohu navodi da incident pokazuje kako se situacija na Arktiku ubrzano menja i kako rivalstvo između Rusije i NATO postaje sve vidljivije upravo u severnim vodama.
Rusija, prema ocenama kineskih analitičara, demonstrira da može da se pojavi u zoni aktivnosti alijanse praktično u bilo kom trenutku i tako testira reakciju zapadnih snaga.
Dodatnu pažnju izazvale su procene da objedinjene snage devet država NATO nisu uspele odmah da odreaguju na pojavu jednog ruskog izviđačkog broda.
Upravo taj detalj postao je centralni argument u komentarima koji tvrde da alijansa ima ozbiljne izazove kada je reč o brzini reagovanja i koordinaciji u arktičkom regionu.
U delu ruskih i kineskih analiza ovaj događaj predstavljen je kao simbolična demonstracija samouverenosti Moskve u severnim vodama.
Posebno se naglašava da „Jurij Ivanov“ nije menjao kurs niti pokušavao da prikrije prisustvo, već je otvoreno delovao u području koje NATO smatra izuzetno važnim za svoje arktičke operacije.
Moskva time, smatraju pojedini analitičari, šalje signal da Arktik nije zatvoren prostor pod kontrolom samo jednog vojnog bloka.
U isto vreme NATO pokušava da pokaže spremnost i prisustvo u regionu, ali epizoda sa ruskim izviđačkim brodom već je izazvala ozbiljne komentare u međunarodnim vojnim krugovima i otvorila pitanje koliko je alijansa zaista spremna za ovakve situacije u severnim morima.
