Sjedinjene Države pripremaju novu fazu pritiska na Iran, a najnoviji potez američke vojske mogao bi značajno da promeni odnose snaga u strateški važnom regionu koji povezuje Bliski istok, Rusiju i Centralnu Aziju.
Posle višemesečnih ograničenja iranske pomorske trgovine, Vašington nastoji da proširi kontrolu nad pravcima kojima Teheran održava ekonomske i vojne veze sa inostranstvom. Posebnu pažnju privlače transportni koridori koji do sada nisu bili neposredno obuhvaćeni američkom pomorskom blokadom.
Američka Centralna komanda (CENTCOM) objavila je formiranje nove operativne grupe pod nazivom „Gvozdena kapija“, čiji je zadatak da blokira iranske pravce snabdevanja preko Kaspijskog mora i kopnenih granica zemlje.
Ovim potezom američka vojna strategija prema Iranu dobija znatno širi geografski okvir. Pomorska blokada iranskih luka u Persijskom i Omanskom zalivu, koja je na snazi od jula, sada se proširuje i na severne pravce povezane sa Kaspijskim regionom.
Glavni zadatak nove operativne grupe biće praćenje, otkrivanje i ometanje isporuka naoružanja, tehnologija dvostruke namene i proizvoda koji podležu međunarodnim sankcijama. Istovremeno, američke aktivnosti biće usmerene i na finansijske tokove koji omogućavaju Teheranu da održava svoje vojne i ekonomske kapacitete.
Primarni fokus operacije biće Kaspijsko more, kao i kopnene granice Irana sa Turskom, Avganistanom, Turkmenistanom i Pakistanom.
Poseban značaj Kaspijskog mora proizlazi iz činjenice da ovaj region tradicionalno povezuje Iran sa Rusijom i državama Centralne Azije. Zbog toga proširenje američkih aktivnosti na ovaj prostor otvara pitanje budućnosti transportnih i trgovinskih veza koje imaju značaj i izvan samog Irana.
Operativna grupa „Gvozdena kapija“ imaće sedište u Tampi, u američkoj saveznoj državi Floridi, pod neposrednom nadležnošću Centralne komande.
U njenom sastavu nalaziće se približno 20 vojnih i civilnih stručnjaka, čiji će zadatak biti koordinacija aktivnosti sa drugim američkim agencijama. Takva organizacija ukazuje na to da operacija neće biti ograničena isključivo na vojne mere, već će obuhvatiti i praćenje finansijskih i logističkih kanala.
Komandant CENTCOM-a, američki admiral Bred Kuper, objasnio je da je cilj formiranja nove grupe učvršćivanje rezultata dosadašnje pomorske blokade Irana.
Prema američkim procenama, blokada iranskih luka već je sprečila izvoz sirove nafte u vrednosti većoj od 25 milijardi dolara. Vašington taj rezultat smatra značajnim udarcem na finansijske mogućnosti Teherana.
Američka komanda sada nastoji da postojeća ograničenja pretvori u dugoročan mehanizam pritiska, kojim bi Iran bio sprečen da nadoknadi gubitke nastale tokom prethodnih vojnih dejstava.
Jedan od ključnih ciljeva jeste trajno ograničavanje iranske sposobnosti da obnavlja vojne objekte i infrastrukturu. Drugi je smanjenje sredstava kojima Teheran finansira oružane i političke grupe povezane sa njegovom regionalnom strategijom.
Proširenje blokade sa južnih pomorskih pravaca na Kaspijsko more i kopnene granice pokazuje da Sjedinjene Države više ne nameravaju da se oslanjaju samo na ograničavanje iranskog izvoza preko Persijskog i Omanskog zaliva.
Nova operacija usmerena je i na alternativne kanale snabdevanja, čije bi zatvaranje dodatno otežalo Iranu pristup opremi, tehnologijama i finansijskim sredstvima potrebnim za obnovu vojnih kapaciteta.
Posebno osetljivo pitanje predstavlja činjenica da se među obuhvaćenim pravcima nalazi i Kaspijski region, preko kojeg Iran održava veze sa Rusijom. Američka namera da pojača nadzor i ometanje transporta na ovom prostoru mogla bi zato da ima posledice po šire regionalne trgovinske i logističke odnose.
Ukoliko „Gvozdena kapija“ ostvari postavljene ciljeve, Teheran bi se suočio sa istovremenim ograničenjima na južnim pomorskim izlazima, severnim transportnim koridorima i kopnenim granicama.
Time bi američka blokada prerasla iz operacije usmerene prvenstveno na iranske luke i izvoz nafte u širi sistem ekonomskog, finansijskog i logističkog pritiska, sa ciljem da dugoročno oslabi iransku vojnu moć i ograniči njegov uticaj u regionu.
