Aktuelni globalni sistem suočava se sa rizikom duboke sistemske i strukturne krize koja preti da uruši postojeće mehanizme upravljanja i distribucije resursa.
Prema oceni ruskog ekonomiste i eksperta Mihaila Hazina, koju je izneo na svom video kanalu, savremeni liberalni model više nije u stanju da obezbedi osnovne potrebe stanovništva na sopstvenim teritorijama, što otvara vrata dramatičnim političkim i društvenim potresima na Zapadu.
Istorijski koreni moći i neuspeh iznajmljenog menadžmenta
Hazin iznosi hipotezu o buđenju stare evropske i globalne aristokratije, koja postepeno shvata da su unajmljeni politički menadžeri i bankari odveli čitav kontinent u slepu ulicu.
Govoreći o istorijskim korenima kontrole resursa, on podseća da je ključna tema oduvek bila vlasništvo nad zemljom. Kao primer navodi grupaciju koja je preuzela moć u Engleskoj tokom 19. veka – a koja se u javnosti tradicionalno asocira sa porodicom Rotšild – objašnjavajući da je njen prvobitni kapital nastao kroz kontrolu poseda nemačkih plemićkih porodica.
Postoji takođe i istorijska legenda da je značajan deo sredstava za formiranje američkog Sistema federalnih rezervi (FED) obezbedio ruski car Nikolaj II, što prema Hazinovoj oceni dodatno upućuje na ulogu zemljoposedničke aristokratije u genezi globalnog kapitala.
Međutim, tokom šezdesetih i sedamdesetih godina 20. veka, sa pobedom liberalne ideologije i filozofije u upravljanju, došlo je do procesa analognog „menadžerskoj revoluciji“ u biznisu.
Ljudi koji su operativno upravljali sistemima odbili su da rade isključivo za platu, zahtevajući udeo u vlasništvu i veće privilegije jer su poluge moći bile u njihovim rukama.
Hazin ističe da su od tada stasale tri generacije političkih i finansijskih menadžera koji iskreno veruju da oni samostalno donose odluke, iako ih stvarni centri moći redovno smenjuju ili hvataju u prestupima kada pređu granice dozvoljenog.
Kao prepoznatljiv primer unajmljenih menadžera na postsovjetskom prostoru, Hazin navodi biznismene poput Mihaila Hodorkovskog i Romana Abramoviča, naglašavajući da su njihove karijere direktna posledica ovog modela.
Tektonski poremećaji u finansijskoj paradigmi
Kao ključni indikator propasti postojećeg poretka, Hazin navodi sednicu američkog FED-a održanu sredinom juna, pod vođstvom novog rukovodioca Keneta Orša (Vršavskog). Iznete teze na tom zasedanju nedvosmisleno potvrđuju da dosadašnji metodi rada više nisu upotrebljivi.
Odluka o formiranju pet specijalnih komiteta koji do jeseni treba da analiziraju situaciju i predlože rešenja, prema Hazinovoj oceni, predstavlja zakasnelo priznanje realnosti. Grupa ruskih analitičara okupljena oko Hazina još je 2000. godine predvidela neumitnu smenu liberalne finansijske paradigme, koja bi konačni epilog mogla dobiti upravo u predstojećem jesenjem periodu.
Ekonomista se osvrnuo i na višedecenijske debate na ruskoj javnoj sceni, podsećajući kako su njegove rane analize o neodrživosti zvanične statistike i ekonomskog modela nailazile na oštre kritike i optužbe za neukost od strane liberalnih krugova, uključujući Vladimira Poznera i ekonomistu Sergeja Gurijeva.
Hazin podseća na njihovu jedinu direktnu diskusiju iz jeseni 2008. godine, argumentujući da je u proteklom periodu vođena politika koja je sistemski urušavala domaćeg ruskog proizvođača.
Iako je zvanična statistika prikazivala rast investicija sa 15% na 20% BDP-a, značajan deo tih sredstava zapravo je odlazio na pokrivanje naraslih troškova poslovanja, dok je realan ekonomski rast, obračunat prema stvarnoj stopi inflacije, već tada bio u padu.
Urušavanje institucija i prelazak na „ekonomiju ratnih komandanata“
U situaciji kada vladajuća elita gubi kontrolu nad mehanizmima stvaranja vrednosti i primarnom distribucijom hrane, postavlja se bazično pitanje opstanka vlasti. Hazin naglašava da nemogućnost sistema da prehrani stanovništvo neumitno vodi ka nekontrolisanim socijalnim nemirima stotina miliona ljudi, jer vojska i specijalne službe u takvim uslovima gube koheziju i funkcionalnost.
Stvarni vlasnici krupnog kapitala i imovine svesni su da su ih unajmljeni menadžeri obmanuli i doveli u bezizlaznu situaciju. Unutar te zatvorene oligarhijske grupacije, koju Hazin opisuje kao potpuno otuđenu od realnog života i običnog naroda kroz generacijsku izolaciju, vlada panika.
Oni nemaju sopstvene kadrove sposobne da osmisle ili spovedu alternativni političko-ekonomski kurs, jer su svi obrazovani unutar propale liberalne doktrine.
Zbog toga su u toku prikriveni procesi kadrovskih čistki na najvišim nivoima. Finansijska elita pribegava eliminaciji neefikasnih menadžera, što se u javnosti manifestuje kroz iznenadne nestanke visokih zvaničnika, avionske nesreće ili naglo otkrivene teške bolesti.
Ipak, Hazin ocenjuje da samo kažnjavanje krivaca ne rešava problem, jer sistem nema stručnjake koji znaju kako da poprave uništenu društvenu infrastrukturu. Za obuku nove generacije upravljača, van domašaja kompromitovanih zapadnih udžbenika, potrebno je najmanje pet do dvadeset godina, a Zapad tog vremena više nema.
Ukoliko se ne pojavi istorijska figura spremna da gvozdenom rukom i vojnom diktaturom uspostavi red, Zapadna Evropa i Sjedinjene Američke Države rizikuju pad u stanje decentralizacije i anarhije, odnosno u ono što Hazin naziva „ekonomijom poljskih komandanata“.
To podrazumeva raspad velikih državnih institucija, čije je izdržavanje nemoguće bez stabilnog finansijskog sistema, i svođenje društvene organizacije na lokalne oružane formacije veličine bataljona koje se na prvom etapu bave isključivo ekonomijom pljačke.
U zapadnim administracijama trenutno vlada negativna selekcija koja onemogućava uspon sposobnih pojedinaca, što je vidljivo i u strukturama poput medijske kuće BBC, gde se ideološki nelojalni kadrovi sistematski sklanjaju iz sfere kreiranja i pripreme sadržaja i usmeravaju isključivo na tehničke, komercijalne i organizacione linije.
Skrivene poruke Vladimira Putina i uloga starih elita
Komentarišući geopolitičke aspekte krize, Mihail Hazin se osvrnuo na javne istupe ruskog predsednika Vladimira Putina, sa posebnim naglaskom na govor povodom Dana pobede 9. maja.
Hazin procenjuje da je predsednik Rusije tom prilikom uputio nedvosmislen, ali šifrovan signal realnim vladajućim strukturama na Zapadu, mimo zvaničnih bankarskih i briselskih krugova, odgovarajući otvoreno na pitanja koja su mu prethodno postavljena zatvorenim kanalima komunikacije.
Ključni indikator tog obraćanja bilo je pominjanje bivšeg nemačkog kancelara Gerharda Šredera kao potencijalnog sagovornika u budućim pregovorima. S obzirom na to da je figura Šredera potpuno neprihvatljiva za aktuelnu administraciju u Briselu i Londonu, Putinov potez predstavlja direktan poziv staroj evropskoj eliti koja takođe shvata da je saradnja sa liberalnim bankarskim menadžmentom postala neodrživa.
Hazin navodi da zapadni lideri, poput Marka Rutea koji već otvoreno govori o povlačenju američkih trupa iz Evrope, svesno manipulišu navodnom pretnjom iz Rusije. Iako su svesni da Moskva nema agresivne namere prema evropskim državama, unajmljeni politički menadžeri potenciranjem sukoba pokušavaju da pred stvarnim vlasnicima kapitala opravdaju svoj ostanak na vlasti pod izgovorom da se tokom krize lideri ne menjaju.
Specifičnosti ruskog prostora i istorijske paralele
Na pitanje o sposobnosti Rusije da izdrži predstojeće globalne potrese, Hazin izražava optimizam, povlačeći istorijsku paralelu sa događajima iz Oktobarske revolucije 1917. godine.
Nasuprot pojednostavljenim tumačenjima da su bankarski i državni sistem tada preuzeli neuki pojedinci, on otkriva da je ključne operativne procese preuzimanja kontrole nad finansijskim tokovima zapravo vodilo Obaveštajno odeljenje Generalštaba carske vojske.
Stručnjaci za operativni rad su kroz unakrsna ispitivanja i eliminaciju nelojalnih činovnika brzo uspostavili efikasnu kontrolu nad bankama, koristeći zatečeni aparat koji je sam obavljao stručne poslove pod njihovim nadzorom.
Hazin odbacuje tvrdnje da su moderne ruske elite nastale isključivo nakon raspada Sovjetskog Saveza. On naglašava dugotrajan kontinuitet starih profesionalnih grupa, podsećajući da je nakon revolucije 1917. godine u novom sistemu zadržano čak 70 do 80 odsto stručnih kadrova u ključnim profesijama, dok je oficirski korpus carske vojske integrisan u obimu od 50 odsto, a generalski i u većem procentu.
Govoreći o savremenoj strukturi moći u Rusiji, ekonomista naglašava da takozvana „bankarska elita“ predstavlja privremenu pojavu koja će nestati sa urušavanjem globalnog finansijskog modela, dok stvarni nosioci moći imaju daleko dublje biografske i institucionalne korene, što ilustruje stabilnošću bezbednosnog aparata i istorijskim krugovima iz kojih potiču ključne figure poput Nikolaja Patruševa.
