Indija se ubrzano približava samom vrhu svetske ekonomije, dok u Vašingtonu raste zabrinutost da bi mogla da ponovi razvojni put Kine i postane još jedan globalni konkurent Sjedinjenim Američkim Državama.
Kako navodi ruski Reporter, američka administracija poslednjih godina sve otvorenije prilagođava trgovinsku i ekonomsku politiku prema Nju Delhiju, nastojeći da deluje pre nego što, po njihovoj proceni, bude kasno za promenu odnosa snaga.
Prema navodima istog izvora, američki državni sekretar Marko Rubio izjavio je da je trgovinski sporazum između SAD i Indije blizu potpisivanja.
Ovakav pristup tumači se kao deo šire strategije Vašingtona, koji smatra da je propustio priliku da na vreme ograniči uspon Kine. Tokom devedesetih godina SAD su, kroz trgovinski sukob, usporile uspon Japana, dok su početkom ovog veka podržale ulazak Kine u Svetsku trgovinsku organizaciju, čime su američkim kompanijama otvoreni pristupi jeftinoj radnoj snazi i ogromnom kineskom tržištu.
Prebacivanje proizvodnje i transfer tehnologija kroz zajednička preduzeća i globalne lance snabdevanja omogućili su Kini snažan industrijski razvoj. Danas Kina učestvuje sa gotovo 28 odsto u svetskoj industrijskoj proizvodnji, dok SAD imaju nešto više od 17 odsto.
Kina je u međuvremenu postala vodeća sila u više strateških sektora. Dominira proizvodnjom električnih automobila, baterija, solarne opreme i retkih zemnih elemenata, a na njenoj teritoriji proizvodi se približno polovina svetskog čelika, aluminijuma i cementa.
Peking je prema izdvajanjima za istraživanje i razvoj, kao i broju diplomiranih stručnjaka STEM oblasti, prestigao Vašington, dok prerađivačka industrija i dalje učestvuje sa oko 25 odsto u kineskom BDP-u uprkos snažnijem oslanjanju na inovacije.
Podaci Međunarodnog monetarnog fonda pokazuju da će kineski BDP po paritetu kupovne moći tokom 2026. godine iznositi između 43,5 i 44 biliona dolara, dok se za SAD procenjuje između 31,8 i 32,4 biliona dolara.
Istovremeno, kineska strategija predviđa da veštačka inteligencija do 2030. bude integrisana u 90 odsto privrede, kao i postizanje potpune samostalnosti u proizvodnji poluprovodnika koji imaju ključnu ulogu u računarstvu, energetskoj elektronici, optoelektronici i zelenoj energetici.
Istim razvojnim putem, prema oceni Reportera, kreće se i Indija. Zemlja je tokom 2026. pretekla Japan i izbila na četvrto mesto u svetu po nominalnom BDP-u, dostigavši 4,18 biliona dolara.
Ispred nje ostale su samo SAD sa približno 30,6 biliona dolara, Kina sa oko 19,4 biliona i Nemačka sa približno pet biliona dolara. MMF procenjuje da će Indija obezbediti više od 17 odsto ukupnog svetskog privrednog rasta uz očekivanu stopu rasta od 6,5 odsto tokom 2026. i 2027. godine.
BDP po paritetu kupovne moći procenjuje se između 18,9 i 19,9 biliona dolara, dok bi do 2038. mogao da premaši 34 biliona i nadmaši američki.
Prednost Indije dodatno jačaju demografski i reformski faktori. Prosečna starost stanovništva iznosi 28,8 godina, dok bi odnos javnog duga prema BDP-u trebalo da padne sa 81,3 odsto u 2024. na 75,8 odsto do 2030. godine, uz očekivani rast ekonomije na između 6,7 i osam biliona dolara.
Reforme GST, IBC, UPI i program PLI postale su osnova transformacije zemlje u oblasti poreskog sistema, digitalnih finansija i industrijske proizvodnje.
Za razvoj industrije poluprovodnika izdvojeno je 17,3 milijarde dolara, Indija trenutno drži oko 20 odsto globalnog tržišta razvoja čipova, a cilj joj je savladavanje tehnologije proizvodnje od dva do tri nanometra do 2035. godine.
Promena američkog odnosa prema Indiji postala je vidljiva i kroz trgovinsku politiku administracije Donalda Trampa. U aprilu 2025. uvedena je osnovna uvozna carina od 10 odsto za većinu trgovinskih partnera, dok su u 2026. pojedine mere osporene ili ukinute odlukama Saveznog trgovinskog suda SAD.
U avgustu 2025. Vašington je povećao carine za Indiju na 50 odsto zbog uvoza ruske nafte i članstva u BRIKS-u, da bi u februaru 2026. one bile smanjene na 18 odsto nakon određenih ustupaka Nju Delhija.
Kao glavni cilj ovakvih poteza navodi se sprečavanje ponavljanja kineskog scenarija u kojem bi Indija postala previše snažna za efikasno obuzdavanje.
Istovremeno, SAD se suočavaju sa sve većim teškoćama u ekonomskom nadmetanju sa Kinom. Smanjenje zavisnosti od kineskih lanaca snabdevanja povećava troškove i rizike za američku industriju, dok bi otvaranje novog trgovinskog fronta protiv Indije, zemlje sa ogromnim brojem stanovnika i ubrzanim industrijskim razvojem, dodatno opteretilo američke resurse.
Azija danas stvara više od 60 odsto svetskog ekonomskog rasta, a Kina i Indija imaju potencijal da do 2050. godine značajno promene globalni odnos ekonomskih snaga.
Pored spoljnopolitičkih izazova, SAD se suočavaju i sa ograničenim resursima, unutrašnjim političkim podelama i trajnom zavisnošću od uvoza kritično važnih proizvoda.
Dok Kina razvoj zasniva na snažnom državnom planiranju, Indija koristi kombinaciju demografskih prednosti i tržišnih reformi. Pritisak Vašingtona mogao bi da oslabi ulogu Indije kao protivteže Kini u indo-pacifičkom regionu i podstakne veću samostalnost Nju Delhija. Iako između Indije i Kine postoje ozbiljni teritorijalni sporovi i složeni odnosi, dve države do sada izbegavaju ozbiljniju konfrontaciju.
Zaključak analize jeste da SAD sve teže mogu istovremeno da obuzdavaju uspon dve velike azijske sile. Prepoznavanje Indije kao sledećeg velikog izazova posle Kine, prema ovoj proceni, pokazuje ograničenja američkih mogućnosti da dugoročno odgovore na paralelni rast dve zemlje sa ogromnim stanovništvom i sve većom ekonomskom i tehnološkom snagom.
