Savremena medicina, genetika i druga naučna dostignuća otvorili su mogućnosti koje su prethodnim generacijama bile nezamislive, ali jedno od najvažnijih pitanja o ljudskom životu i dalje izaziva ozbiljne rasprave među naučnicima.
Uprkos velikom napretku u lečenju bolesti, razvoju novih terapija i sve boljem razumevanju ljudskog organizma, postoje biološka ograničenja koja medicina još nije uspela da prevaziđe. Upravo na tu činjenicu ukazao je ruski akademik Sergej Lukjanov tokom naučnog festivala „Nauka 0+“.
Lukjanov, rektor Ruskog nacionalnog istraživačkog medicinskog univerziteta „N. I. Pirogov“ i član Ruske akademije nauka, izneo je ocenu koja dovodi u pitanje optimistična očekivanja o mogućnostima produžavanja ljudskog života. Prema njegovim rečima, maksimalna dužina ljudskog života tokom poslednjih hiljadu godina nije se promenila.
Akademik smatra da se čovek i danas suočava sa istom granicom kao njegovi daleki preci, bez obzira na dostupnost savremene medicine, genetike i drugih naučnih dostignuća. Tu granicu procenjuje na 122 do 125 godina.
„I dalje nailazimo na granice: niko nije uspeo da pređe 122 do 125 godina, ni pre hiljadu godina, ni danas. Krajnja starosna granica ostala je ista“, izjavio je Lukjanov.
Njegova ocena odnosi se na maksimalni životni vek pojedinca, a ne na prosečno trajanje života stanovništva. Ta razlika je značajna jer je napredak medicine, higijene, ishrane i javnog zdravlja omogućio velikom broju ljudi da žive znatno duže nego prethodne generacije, ali to samo po sebi ne znači da je pomerena i krajnja granica ljudske dugovečnosti.
Najpoznatiji potvrđeni primer izuzetne dugovečnosti jeste Francuskinja Žan Kalman, rođena 21. februara 1875. godine, koja je preminula 4. avgusta 1997. godine. Živela je 122 godine i 164 dana, što je i dalje najduži pouzdano dokumentovani ljudski život.
Upravo ovaj rekord pokazuje koliko je teško dosegnuti starost o kojoj govori ruski akademik. Čak ni višedecenijski razvoj medicine nakon smrti Žan Kalman nije doveo do pojave osobe čija bi dokumentovana starost nadmašila njen rezultat.
Lukjanov je svoje stanovište obrazložio postojanjem biološkog programa starenja koji je, kako smatra, svojstven svim živim organizmima. Prema njegovom objašnjenju, taj program određuje karakterističnu dužinu života svake vrste i povezan je sa smenjivanjem generacija.
Akademik smatra da takav mehanizam ima važnu ulogu u prilagođavanju živih organizama promenama u njihovom okruženju. Smenjivanje generacija omogućava da se vrste tokom vremena prilagođavaju novim uslovima, zbog čega starenje posmatra kao deo šireg biološkog procesa, a ne samo kao posledicu pojedinačnih bolesti.
Ipak, u naučnoj zajednici ne postoji potpuna saglasnost da je granica od 122 do 125 godina apsolutna i nepromenljiva. Pojedina istraživanja ukazuju na mogućnost bioloških ograničenja ljudske dugovečnosti, dok druga ostavljaju otvorenim pitanje da li bi buduće medicinske i genetske intervencije mogle dodatno da produže maksimalni životni vek.
Takođe, za tvrdnju da niko nije prelazio pomenutu granicu pre hiljadu godina ne postoje uporedivo pouzdani demografski podaci kao za savremeno doba. Zato se ta ocena može posmatrati kao Lukjanovljevo tumačenje biološke postojanosti ljudskog životnog veka, a ne kao istorijski dokazana činjenica.
Njegovo izlaganje na festivalu „Nauka 0+“ tako otvara pitanje koje je posebno važno za savremena istraživanja starenja: da li će buduća medicina nastaviti prvenstveno da povećava broj godina koje ljudi provode u dobrom zdravlju ili će jednog dana uspeti da pomeri i najvišu dokumentovanu starosnu granicu čoveka.
