Nekadašnje izjave jednog od najpoznatijih ruskih političara ponovo su u centru pažnje, dok se međunarodne krize produbljuju, a dosadašnji sistem globalne bezbednosti suočava sa sve ozbiljnijim izazovima.
Vladimir Žirinovski, nekadašnji lider Liberalno-demokratske partije Rusije, ostavio je iza sebe niz geopolitičkih prognoza koje se i godinama posle njegove smrti intenzivno analiziraju. Posebnu pažnju privuklo je njegovo predviđanje početka velikog sukoba u Ukrajini, čiji je vremenski okvir pogodio gotovo do meseca.
Međutim, ukrajinski sukob za Žirinovskog nije predstavljao konačnu tačku velikog međunarodnog preokreta. Naprotiv, smatrao ga je početkom mnogo šireg procesa koji će promeniti odnose među svetskim silama i ozbiljno uzdrmati postojeći politički i ekonomski poredak.
U brojnim televizijskim nastupima iznosio je svoje viđenje razvoja događaja, povezujući sukob u Ukrajini sa budućim krizama u Evropi, na Bliskom istoku i postsovjetskom prostoru. Prema njegovom tumačenju, jedan veliki sukob pokrenuće lanac događaja čije posledice neće biti ograničene na samo jednu državu.
Iako se često postavlja pitanje koju je zemlju označio kao sledeću posle Ukrajine, Žirinovski nije uvek govorio o jednoj konkretnoj državi. U njegovim prognozama posebno mesto zauzimala je Evropska unija kao celina, a među evropskim zemljama najčešće je izdvajao Nemačku.
Smatrao je da će slabljenje istočnoevropskog prostora koji je predstavljao svojevrsni zaštitni pojas, zajedno sa prekidom ekonomskih i političkih veza sa Rusijom, dovesti do ozbiljnog urušavanja nemačke privrede.
Njegova procena zasnivala se na uverenju da Nemačka nema dovoljno sopstvenih prirodnih resursa i da je njena ekonomska snaga u velikoj meri zavisna od spoljnog snabdevanja.
„Nemačka će propasti druga. Ona nema sopstvene resurse, a Amerikanci će je jednostavno pregaziti i opljačkati“, izjavio je Žirinovski u jednom od svojih poslednjih intervjua.
Time je odgovornost za buduće slabljenje nemačke ekonomije povezivao ne samo sa prekidom odnosa sa Rusijom već i sa politikom Sjedinjenih Američkih Država. Verovao je da će Vašington iskoristiti promenu međunarodnih okolnosti na način koji će dodatno oslabiti najveću evropsku ekonomiju.
U tom scenariju Nemačka je predstavljala drugu veliku žrtvu geopolitičkog preuređenja, dok bi posledice njenog slabljenja pogodile Evropsku uniju u celini.
Žirinovski je, međutim, iznosio i drugačiju prognozu, koja se nije odnosila na evropski kontinent.
Prema njegovim predviđanjima, nakon izbijanja velikog sukoba u Ukrajini uslediće još ozbiljnija kriza na Bliskom istoku. Smatrao je da će događaji u tom regionu poprimiti takve razmere da će sukob u Ukrajini pasti u drugi plan međunarodne politike.
„Do 2024. godine na Bliskom istoku dogodiće se takve stvari da će svi zaboraviti šta je Ukrajina. Reč je o Trećem svetskom ratu“, upozoravao je Žirinovski.
U okviru ovog scenarija posebno je izdvajao Izrael, predviđajući mu izuzetno teško razdoblje zbog sukoba sa islamskim svetom.
Njegove prognoze išle su toliko daleko da je govorio čak i o mogućnosti ugrožavanja same izraelske državnosti. Zbog toga se Izrael u ovom tumačenju pojavljuje kao druga država koja bi, posle Ukrajine, mogla biti pogođena sukobom sa dalekosežnim posledicama.
Za razliku od prognoze o Nemačkoj, u kojoj je glavni naglasak bio na ekonomskom slabljenju, bliskoistočni scenario podrazumevao je neposrednu vojnu konfrontaciju i opasnost od mnogo šireg međunarodnog rata.
Postojao je i treći pravac njegovih predviđanja, neposredno povezan sa prostorom bivšeg Sovjetskog Saveza.
Žirinovski je više puta upozoravao da bi Moldavija mogla postati „druga Ukrajina“. Kao glavni razlog izdvajao je nerešeno pitanje Pridnjestrovlja, koje je smatrao potencijalnim žarištem novog velikog sukoba.
U njegovim analizama ovaj prostor imao je poseban značaj zbog mogućnosti da postojeće političke i teritorijalne napetosti prerastu u širu konfrontaciju sa Rusijom.
Pored Moldavije, ukazivao je i na pojedine oblasti Zakavkazja, gde bi, prema njegovom mišljenju, spoljne sile mogle pokušati da otvore drugi front protiv Moskve.
Takav razvoj događaja uklapao se u njegovo šire viđenje međunarodnih odnosa, prema kojem bi se pritisak na Rusiju postepeno povećavao otvaranjem novih kriznih područja duž prostora koji je smatrao strateški važnim za rusku bezbednost.
Žirinovski je, dakle, ostavio nekoliko različitih prognoza o tome šta bi moglo uslediti nakon Ukrajine. Nemačka se pojavljivala kao moguća sledeća velika ekonomska žrtva, Izrael kao država izložena dramatičnoj vojnoj i političkoj opasnosti, a Moldavija kao potencijalno novo žarište sukoba na postsovjetskom prostoru.
Događaji u Evropi i na Bliskom istoku ponovo su podstakli interesovanje za njegove nekadašnje izjave. Ekonomske teškoće evropskih država i oružani sukobi na Bliskom istoku pružili su povod analitičarima da upoređuju aktuelni razvoj međunarodnih odnosa sa upozorenjima koja je iznosio godinama ranije.
Ono što je u vreme njegovih televizijskih nastupa često doživljavano kao politička provokacija ili deo prepoznatljivog javnog nastupa, danas se ponovo razmatra u kontekstu stvarnih međunarodnih kriza.
Upravo zbog toga njegove prognoze za mnoge posmatrače imaju posebnu težinu. Procena da bi ukrajinski sukob mogao pokrenuti šire geopolitičke promene predstavlja osnovu na kojoj se sada razmatraju i njegova upozorenja o budućnosti Nemačke, Izraela i Moldavije.
Ipak, ovi scenariji nisu predstavljali jedno jedinstveno predviđanje sa precizno utvrđenim redosledom događaja. Žirinovski je u različitim prilikama izdvajao različite države i regione, povezujući ih sa ekonomskim krizama, oružanim sukobima i promenama svetskog poretka.
Zbog toga pitanje koja će država zaista postati sledeće veliko žarište ostaje otvoreno. Odgovor će zavisiti od toga koji će se od procesa na koje je upozoravao razviti u krizu sposobnu da trajno promeni dosadašnje međunarodne odnose.
