U jednom od najdetaljnije istraženih područja dalekog svemira astronomi su naišli na neobičnu pojavu koja otvara nova pitanja o objektima i procesima u udaljenim delovima univerzuma. Dosadašnja posmatranja nisu omogućila istraživačima da utvrde šta se zapravo dogodilo.
U južnom sazvežđu Fornaks, poznatom i kao Peć, svemirski teleskop Džejms Veb registrovao je misteriozni infracrveni signal koji je zabeležen dva puta, sa razmakom od gotovo tri meseca. Najneobičnije je što na mestu odakle je signal stigao nije pronađen nijedan vidljiv astronomski objekat.
Otkriće je zabeleženo tokom istraživanja područja poznatog kao Hubble Ultra Deep Field, odnosno Hablovo ultraduboko polje. Reč je o jednom od najdetaljnijih snimaka izuzetno udaljenih delova svemira, koje astronomi koriste za proučavanje objekata nastalih u različitim periodima razvoja univerzuma.
Istraživači su koristili instrument NIRSpec na teleskopu Džejms Veb, ali na drugačiji način od uobičajenog. Umesto da ga usmere ka unapred poznatim objektima, otvorili su većinu njegovih kanala kako bi pokušali da otkriju izvore svetlosti koji ranije nisu bili identifikovani.
Za takva posmatranja primenjena je metoda MOCSS, odnosno višeobjektna koronografija za spektroskopiju bez proreza. Upravo je ovaj postupak omogućio da se u području koje na dostupnim snimcima izgleda prazno registruje neobična emisija.
Signal se pojavio kao jedna izrazito sjajna linija u infracrvenom delu spektra, na talasnoj dužini od približno 1,6 mikrometara. Međutim, za razliku od brojnih drugih astronomskih pojava, nisu pronađene dodatne spektralne linije koje bi omogućile pouzdanu identifikaciju izvora zračenja.
To predstavlja jedan od najvećih problema za naučnike. Spektralne linije obično pružaju podatke na osnovu kojih astronomi mogu da zaključuju o prirodi objekata koji emituju svetlost. Kada postoji samo jedna takva linija, bez drugih karakterističnih pokazatelja, utvrđivanje porekla signala postaje znatno teže.
Posebnu pažnju izaziva činjenica da se na toj lokaciji ništa ne vidi ni na ranijim snimcima svemirskog teleskopa Habl, ni na novijim snimcima teleskopa Džejms Veb. Uprkos tome što je signal registrovan dva puta, njegov izvor ostao je nepoznat.
Odsustvo vidljivog objekta ipak ne znači da u tom delu svemira zaista nema ničega. Jedno od mogućih objašnjenja jeste da je izvor toliko slab da ga teleskopi ne mogu uočiti na dostupnim snimcima, ali da je u određenom trenutku proizveo dovoljno snažnu emisiju da bude registrovana instrumentima.
Astronomi trenutno razmatraju nekoliko mogućih objašnjenja, od kojih nijedno nije potvrđeno.
Prva pretpostavka odnosi se na izuzetno udaljenu galaksiju koja potiče iz ranog perioda postojanja univerzuma. Ukoliko bi se pokazalo da signal dolazi iz takvog objekta, njegovo proučavanje moglo bi da bude povezano sa istraživanjem najstarijih galaksija.
Druga mogućnost jeste eksplozija supernove, odnosno snažan događaj povezan sa završnim fazama razvoja zvezde. Takva eksplozija mogla bi da proizvede intenzivno zračenje, čak i kada objekat koji ga je izazvao nije moguće prepoznati na dostupnim snimcima.
Treća hipoteza uključuje crnu rupu koja je svojom gravitacijom razorila zvezdu. Tokom takvog događaja može nastati snažno zračenje, što predstavlja još jedan mogući scenario za objašnjenje registrovane infracrvene emisije.
Ipak, nijedna od ove tri mogućnosti trenutno nema dovoljno potvrda. Naučnici ne raspolažu dodatnim spektralnim linijama koje bi im omogućile da pouzdano razlikuju udaljenu galaksiju, eksploziju supernove ili događaj povezan sa crnom rupom.
O neobičnom otkriću izvestio je ScienceAlert, a ono je privuklo pažnju i zbog pitanja da li bi signal mogao da bude povezan sa vanzemaljskom civilizacijom. Međutim, takva mogućnost nije razmatrana u naučnom objašnjenju ovog slučaja. Istraživači se bave neidentifikovanim astrofizičkim fenomenom, a ne dokazima o pokušaju uspostavljanja kontakta sa Zemljom.
Za sada je pouzdano utvrđeno samo da je teleskop Džejms Veb u istom području svemira dva puta registrovao neuobičajenu infracrvenu emisiju, dok na dostupnim snimcima nema vidljivog izvora. Bez dodatnih podataka o spektru i objektu koji je proizveo zračenje, priroda misterioznog signala iz sazvežđa Fornaks ostaje nerazjašnjena.
