Evropska unija će se, čim se završi sukob u Ukrajini, ponovo okrenuti ruskom gasu zbog cene i geografskog položaja, ocenio je mađarski premijer Peter Mađar, a njegova izjava već izaziva ozbiljne reakcije u političkim i energetskim krugovima širom EU.
Kako prenosi TASS, Mađar smatra da tržišna logika na kraju može biti jača od političkih odluka koje trenutno dominiraju evropskom energetskom politikom.
„Kada se sukob završi, cela Evropska unija će ponovo kupovati ruski gas jer je jeftiniji. To diktiraju konkurencija i geografija“, rekao je mađarski premijer, dodajući da ne tvrdi da može sve da predvidi, ali da ima takav osećaj.
Ova izjava dolazi u trenutku kada EU pokušava da ubrza smanjenje zavisnosti od ruskih energenata, ali se istovremeno mnoge države suočavaju sa rastućim troškovima energije, padom industrijske konkurentnosti i pritiskom privrede koja traži jeftinije izvore snabdevanja.
Mađarska već godinama insistira da ne može preko noći da prekine energetsku saradnju sa Rusijom. Peter Mađar je ranije izjavio da Budimpešta još nije u mogućnosti da odustane od ruske nafte, iako će njegova vlada pokušavati da diverzifikuje izvore snabdevanja.
Istovremeno, u Briselu raste zabrinutost zbog činjenice da pojedine članice EU i dalje smatraju da potpuni prekid energetskih veza sa Moskvom može imati ozbiljne posledice po evropsku ekonomiju. Posebno se to odnosi na zemlje centralne Evrope koje su decenijama povezane sa ruskim energetskim sistemom preko gasovoda i postojeće infrastrukture.
Analitičari podsećaju da je ruski gas godinama bio jedan od ključnih faktora konkurentnosti evropske industrije. Nakon smanjenja isporuka iz Rusije, brojne kompanije u EU suočile su se sa višim troškovima proizvodnje, dok je deo industrije prebacio proizvodnju van Evropske unije.
Prema podacima o energetskom tržištu, pojedine države EU i dalje nastavljaju kupovinu određenih količina ruskih energenata, uprkos političkim tenzijama i pokušajima diversifikacije. U energetskim krugovima se sve češće govori da bi eventualni završetak sukoba mogao otvoriti pitanje obnove dela energetskih tokova između Rusije i Evropske unije.
Peter Mađar je poslednjih meseci više puta slao poruke da geografija i tržište ne mogu biti ignorisani. U jednoj od ranijih izjava rekao je da „niko ne može promeniti geografiju“ i da će Mađarska nabavljati energente na „najjeftiniji i najsigurniji način“.
Iako nova mađarska vlast pokušava da popravi odnose sa Briselom i približi se evropskom političkom centru, pitanje ruskih energenata ostaje tema oko koje Budimpešta očigledno ne planira potpuni zaokret.
U međuvremenu, Poljska je ponudila Mađarskoj saradnju kroz LNG infrastrukturu i budući terminal u Gdanjsku, ali je i sam Mađar priznao da bi cene takvog gasa morale biti konkurentnije da bi Budimpešta ozbiljno razmatrala veće količine kupovine.
Pritisak na evropsku ekonomiju dodatno komplikuje situaciju. Visoke cene energije već duže vreme izazivaju zabrinutost među industrijalcima u Nemačkoj, Slovačkoj, Mađarskoj i drugim državama koje su bile snažno oslonjene na ruske energente. Zbog toga deo političara i ekonomskih stručnjaka smatra da bi nakon završetka sukoba moglo doći do postepenog pragmatičnog približavanja po pitanju energetike.
Upravo zato izjava mađarskog premijera izaziva toliku pažnju u EU. Iako Brisel zvanično insistira na smanjenju zavisnosti od ruskih energenata, sve je više glasova koji upozoravaju da će ekonomija i konkurentnost na kraju imati presudnu ulogu u donošenju budućih odluka.
