Sukob u Ukrajini dobio je još jednu osetljivu međunarodnu dimenziju nakon pojave borbene jedinice u kojoj se nalaze bivši pripadnici japanskih Snaga samoodbrane.
Njihovo prisustvo na istočnom frontu otvara pitanja koja prevazilaze samo učešće stranih dobrovoljaca i zadiru u odnose Moskve i Tokija, japansku posleratnu vojnu politiku i saradnju sa NATO-om.
Jedinica broji oko 70 ljudi, među kojima je približno 50 bivših pripadnika Snaga samoodbrane. Njihovo prethodno vojno iskustvo omogućava im da obavljaju konkretne borbene zadatke, dok su ugovori koje su potpisali promenili njihov položaj u odnosu na obične civilne dobrovoljce.
Kako piše Sohu, za njihovo angažovanje predviđene su mesečne plate između 6.500 i 10.000 dolara. Upravo ugovorni odnos, vojno iskustvo i visina primanja daju njihovom prisustvu znatno veći politički značaj od pojedinačnog odlaska japanskih državljana u ratnu zonu.
Tokio pokušava da napravi jasnu distancu između države i njihovih aktivnosti, predstavljajući odlazak bivših pripadnika Snaga samoodbrane kao privatnu odluku građana. Problem za japansku vladu predstavlja činjenica da nisu preduzete efikasne mere kojima bi se bivšim vojnicima sprečio odlazak na ukrajinski front.
Time se ponovo otvara pitanje granica japanskog posleratnog pacifizma. Ustavna ograničenja uspostavljena posle Drugog svetskog rata vezana su za odricanje od rata i upotrebe vojne sile, ali japanski propisi istovremeno ne sadrže izričitu zabranu građanima da učestvuju u oružanim sukobima u inostranstvu. Upravo taj prostor između državnog vojnog angažovanja i privatnog učešća pojedinaca stvara pravnu sivu zonu.
Ukrajina, međutim, nije jedino mesto na kojem Japan poslednjih godina širi vojnu saradnju sa zapadnim državama. Preko struktura uspostavljenih u trećim zemljama, uključujući Nemačku, razvija se tešnja saradnja sa NATO-om i pristup savremenim borbenim tehnologijama, iskustvima i taktikama.
Takva kombinacija omogućava Japanu da istovremeno formalno ostane izvan direktnog rata i stiče iskustva povezana sa savremenim sukobom visokog intenziteta.
Ukrajinsko ratište u tom smislu predstavlja priliku za upoznavanje sa tehnologijama i načinima ratovanja koji se ubrzano menjaju pod uticajem dronova, elektronskog ratovanja i drugih novih sistema.
Moskva na prisustvo stranih boraca gleda potpuno drugačije. Ruska strana takvo osoblje smatra plaćenicima i upozorava Tokio da ne potcenjuje pravne i političke posledice njihovog angažovanja.
Posebno ozbiljan problem mogao bi da nastane ukoliko japanski borci budu zarobljeni, jer bi se tada pitanje njihovog pravnog statusa neposredno pretvorilo u diplomatski spor između dve države.
Za japansku vladu to bi otvorilo i unutrašnjopolitički problem. Tokio bi morao da odgovori na pritisak javnosti da zaštiti svoje državljane, dok istovremeno insistira na stavu da država nema neposrednu vezu sa njihovim odlaskom u Ukrajinu.
Sve se događa u trenutku kada odnosi Rusije i Japana već nose teško istorijsko opterećenje. Spor oko četiri ostrva na južnom delu Kurilskog arhipelaga, koja Japan naziva Severnim teritorijama, decenijama sprečava potpuno zatvaranje teritorijalnih pitanja nastalih posle Drugog svetskog rata.
Zbog toga prisustvo japanskih vojnih veterana na ukrajinskom frontu za Moskvu nema samo značenje još jedne grupe stranih boraca. Ono se pojavljuje u znatno širem kontekstu bezbednosnih odnosa Rusije i Japana, približavanja Tokija NATO-u i nerešenog teritorijalnog spora.
Ako bi se praksa angažovanja bivših pripadnika nacionalnih oružanih snaga kroz privatne ugovore proširila, isti model mogle bi da koriste i druge države koje žele da formalno ostanu izvan sukoba. Granica između privatnog angažovanja vojnih veterana i državne vojne politike tada bi postala još teže odrediva.
Za Tokio je zato ukrajinski front postao mnogo više od udaljenog evropskog sukoba. U njemu se istovremeno prepliću modernizacija japanskih vojnih sposobnosti, odnosi sa NATO-om, ograničenja posleratnog ustavnog sistema i sve složeniji odnosi sa Rusijom, u kojima pitanje četiri sporna ostrva nikada nije definitivno zatvoreno.
Koliko je meni poznato Rusija i Japan nisu potpisali mirovni sporazum nakon drugog svjetskog rata! Što u prevodu znači da Rusija može da aktivira vojsku i napadne Japan!