Slučajno otkriće jednog meštanina u delti Nila pokrenulo je arheološka istraživanja koja bi mogla da otkriju dosad nepoznate detalje o jednom od najznačajnijih lokaliteta starog Egipta.
U egipatskom selu Behbeit el Hagar arheolozi su pronašli fragmente dve monumentalne statue, od kojih je jedna pouzdano identifikovana kao predstava faraona Ramzesa II. Otkriće je počelo kada je lokalni stanovnik, obrađujući zemljište u blizini svoje kuće, naišao na neobičan kameni blok sa natpisom.
Shvativši da pronađeni kamen nije običan građevinski materijal, meštanin je obavestio lokalnu inspekciju za zaštitu starina. Stručnjaci su pregledali predmet i potvrdili da je reč o arheološkom artefaktu, nakon čega su organizovana iskopavanja na mestu pronalaska.
Tokom radova otkriveni su veliki delovi drevnih skulptura, među kojima se posebno izdvaja granitna glava visoka 1,6 metara. Istraživači su utvrdili da prikazuje Ramzesa II sa dvostrukom krunom, simbolom ujedinjenja Gornjeg i Donjeg Egipta pod vlašću jednog faraona.
Pored glave pronađen je i deo statue oblikovan poput stuba, što predstavlja karakterističan element drevnih egipatskih kraljevskih skulptura. Na njemu je uklesano ime „Hor-ka-naht-meri-maat“, koje je korišćeno kao deo faraonske titule i povezivalo vladara sa bogom Horom, zaštitnikom kraljevske vlasti.
Na osnovu dimenzija pronađene glave, arheolozi procenjuju da je prvobitna statua, zajedno sa postamentom, dostizala visinu od približno 8,5 metara. Njena starost procenjena je na oko 3.000 godina, što otkriću daje poseban istorijski značaj.
Na istom lokalitetu pronađeni su i fragmenti druge statue, koja je, prema dosadašnjim procenama, bila manja od prve. Sačuvani deo dugačak je 2,4 metra, dok su noge i postolje izgubljeni.
Ova skulptura prikazuje vladara sa nemesom, tradicionalnim prugastim pokrivalom za glavu koje su nosili egipatski faraoni. Lice je relativno dobro očuvano, a njegove karakteristike veoma podsećaju na lik sa prve statue. Zbog te sličnosti istraživači pretpostavljaju da je i druga skulptura posvećena Ramzesu II, mada konačna potvrda te pretpostavke još nije dobijena.
U neposrednoj blizini druge statue pronađen je blok isklesan od ružičastog granita. Na njegovoj površini vidljivi su simboli dve kraljevske titule, korišćene za izražavanje političke moći faraona i njegove povezanosti sa božanstvima.
Značaj otkrića privukao je pažnju najviših egipatskih zvaničnika. Ministar turizma i starina Egipta Šerif Fathi lično je posetio Behbeit el Hagar kako bi zahvalio meštaninu čijom je zaslugom započelo istraživanje. Ministar je ocenio da pronalazak predstavlja važan doprinos dosadašnjim arheološkim saznanjima o ovom drevnom naselju.
Behbeit el Hagar spada među značajne arheološke lokalitete u delti Nila, a najpoznatiji je po ostacima hrama posvećenog boginji Izidi. U drevnoj egipatskoj religiji Izida je poštovana kao majka boga Hora, sa kojim su faraoni povezivani kao njegovi zemaljski predstavnici.
Posebna karakteristika ovog svetilišta bila je široka upotreba granita prilikom izgradnje monumentalnih arhitektonskih elemenata. Na prostoru nekadašnjeg hrama i danas se nalaze brojne granitne kamene gromade, stubovi i drugi arhitektonski ostaci, koji svedoče o veličini i složenosti drevnog kompleksa.
Ipak, upravo istorija tog svetilišta otvara jedno od najvažnijih pitanja povezanih sa novim otkrićem. Najveći deo sačuvanih ostataka hrama potiče iz kasnog perioda staroegipatske istorije i vremena Ptolemejevića, kada je svetilište značajno rekonstruisano i ukrašeno.
Ramzes II živeo je i vladao znatno ranije. Njegova vladavina trajala je više od šest decenija, a obeležili su je veliki građevinski poduhvati, vojne kampanje i podizanje monumentalnih hramova i statua širom Egipta i Nubije.
Zbog vremenskog razmaka između njegove vladavine i kasnijih faza izgradnje i obnove hrama, arheolozi sada pokušavaju da utvrde kako su statue ovog faraona dospele u Behbeit el Hagar.
Postoje dve mogućnosti koje istraživači razmatraju. Statue su mogle biti postavljene na tom mestu još u vreme Ramzesa II, ali nije isključeno ni da su prvobitno pripadale nekom drugom kompleksu, odakle su kasnije prenete na lokaciju današnjeg arheološkog nalazišta.
Odgovor bi trebalo da pruže naredna iskopavanja i detaljna analiza pronađenih predmeta. Stručnjaci će proučavati sačuvane natpise, karakteristike skulptura i njihov arheološki kontekst kako bi utvrdili prvobitnu lokaciju i moguću namenu monumentalnih statua.
Posebna pažnja biće posvećena pronalaženju dodatnih arhitektonskih i skulpturalnih elemenata koji bi mogli da ukažu na ranije faze naseljavanja i gradnje u Behbeit el Hagaru. Takvi nalazi mogli bi da razjasne da li je na ovom prostoru postojala značajna građevinska aktivnost pre velikih rekonstrukcija svetilišta u kasnijim istorijskim razdobljima.
Pronađeni fragmenti ujedno proširuju arheološka saznanja o delti Nila, području koje je tokom čitavog faraonskog perioda imalo važnu političku, versku i ekonomsku ulogu u razvoju drevnog Egipta.
