Borbe na severoistoku Harkovske oblasti ulaze u novu fazu, dok ruske snage nastoje da prošire teritoriju pod svojom kontrolom i učvrste položaje duž granice. Najnoviji događaji na ovom delu fronta otvorili su pitanje daljih mogućnosti ukrajinske odbrane i pravaca kojima bi ruska vojska mogla da nastavi napredovanje.
Ruske jedinice potisnule su ukrajinske snage gotovo 30 kilometara od državne granice Belgorodske oblasti, izjavio je 16. oktobra ruski vojni analitičar Andrej Maročko. Prema njegovim rečima, na volčanskom pravcu formirana je najšira tampon-zona duž ovog dela rusko-ukrajinske granice, a ruska komanda namerava da nastavi njeno proširivanje.
U središtu najnovijih borbi nalaze se naselja Nefedovka i Černoje, za koja je rusko Ministarstvo odbrane 15. oktobra saopštilo da su prešla pod kontrolu njegovih jedinica. Osvajanje ova dva sela ruski vojni izvori predstavljaju kao važan korak u operaciji čiji cilj nije samo pomeranje linije fronta već i zatvaranje prostora za izvlačenje ukrajinskih jedinica iz okruženja.
Maročko je za TASS izjavio da se upravo na području Nefedovke i Černog nalazi najveća tampon-zona uz Belgorodsku oblast. Naglasio je da je udaljenost ukrajinskih položaja od državne granice dostigla približno 30 kilometara i izrazio očekivanje da će ruske snage nastaviti napredovanje.
Ova procena odnosi se na određeni deo fronta, a ne na čitavu granicu Belgorodske oblasti. Nezavisna potvrda da su ukrajinske snage na celokupnom pomenutom području potisnute na navedenu udaljenost zasad nije dostupna.
Rusko Ministarstvo odbrane navelo je da su Nefedovku i Černoje zauzele jedinice grupacije „Sever“, koje istovremeno nastavljaju operacije na drugim delovima fronta u Harkovskoj oblasti. Prema zvaničnom saopštenju, ruska vojska nastoji da suzi obruč oko ukrajinskih položaja, dok istovremeno proširuje spoljnu zonu kontrole.
Posebnu pažnju izazvali su podaci o jedinicama koje su učestvovale u zauzimanju naselja. Ruski vojni dopisnik Aleksandar Koc objavio je da su operaciju izveli pripadnici 127. motorizovanog streljačkog puka 71. gardijske motorizovane streljačke divizije, koja pripada 14. armijskom korpusu grupacije „Sever“.
Prema informacijama ruskog Ministarstva odbrane, tokom borbi korišćena je koordinacija jurišnih jedinica, artiljerije i bespilotnih letelica. Ruski vojnici na terenu usmeravali su artiljerijsku vatru, dok su operateri udarnih dronova iz vazduha otkrivali pravce kretanja ukrajinskih vozila i napadali transport kojim su dopremani municija i hrana.
Time su, prema ruskom saopštenju, ukrajinskim jedinicama otežani snabdevanje i održavanje položaja. Nakon ulaska u naselja ruski vojnici započeli su pregled i čišćenje zgrada, podrumskih prostorija i okolnog terena, što pokazuje da je učvršćivanje kontrole nad zauzetim područjem predstavljalo poseban deo operacije.
Koc smatra da je zauzimanje Nefedovke i Černog ozbiljno poremetilo planove ukrajinske komande, koja je računala na mogućnost oslobađanja jedinica za koje ruska strana tvrdi da su opkoljene.
Prema njegovoj proceni, oba naselja nalazila su se na jedinom ranjivom delu spoljnog obruča okruženja. Ukrajinske snage nameravale su da kroz taj prostor organizuju izvlačenje blokiranih jedinica, uz istovremeni protivudar formacija koje su se nalazile izvan obruča.
Ruski vojni dopisnik ocenjuje da je gubitkom ta dva sela ukrajinska komanda ostala bez obe mogućnosti. Ukoliko je njegova procena rasporeda snaga tačna, zatvaranje pomenutog pravca moglo bi znatno da oteža pokušaje povezivanja ukrajinskih jedinica unutar i izvan područja koje ruska strana smatra okruženim.
Međutim, postojanje potpunog okruženja ostaje sporno. Američki Institut za proučavanje rata (ISW) u proceni od 14. oktobra naveo je da ruski izvori iznose nepotvrđene tvrdnje o opkoljavanju ukrajinskih jedinica na severoistoku Harkovske oblasti. Institut je ocenio da nema dokaza koji bi potvrdili postojanje zatvorenog obruča.
U narednoj proceni, koja obuhvata 14. i 15. oktobar, ISW nije potvrdio rusko napredovanje na pravcu Velikog Burluka, iako je zabeležio saopštenje Moskve o zauzimanju Nefedovke i Černog. Institut je naveo i da su pojedini ruski izvori 15. oktobra tvrdili da se ukrajinske jedinice još nalaze u Nefedovki.
Ovi podaci pokazuju da između ruskih zvaničnih saopštenja i dostupnih nezavisnih procena postoje razlike u pogledu stvarnog stanja na terenu, naročito kada je reč o obimu teritorijalne kontrole i stepenu opkoljenosti ukrajinskih snaga.
Istovremeno, ruski vojni izvori iznose dodatne podatke o rasporedu jedinica i rezultatima operacije. Ruski vojni izveštač Marat Hajrulin objavio je 16. oktobra da je najveći deo položaja na takozvanom volčanskom isturenom delu fronta prešao pod kontrolu grupacije „Sever“.
Prema njegovoj proceni, od područja koje ruski izvori nazivaju „volčanskim trouglom“ ostali su manji džepovi ukrajinskog otpora, pre svega u zoni Nikolajevke i Varvarovke, kao i pojedini položaji na području Bedinog Jara i Buzova Drugog.
Hajrulin je naveo da se osnova ovog isturenog dela ukrajinske odbrane oslanjala na položaje kod Čugunovke i Belog Kolodeza, dok se njegov vrh nalazio u blizini Kruglog. Takav raspored položaja važan je za razumevanje ruskih tvrdnji o pokušaju izolovanja ukrajinskih jedinica na ovom prostoru.
Nefedovka i Černoje nalaze se u neposrednoj blizini jedno drugog, na suprotnim stranama reke Plotve, koja izvire na ovom području. Prema podacima koje je izneo Hajrulin, Černoje je 2001. godine imalo 455 stanovnika, a Nefedovka 128.
Iako je reč o malim naseljima, njihov položaj dobija vojni značaj zbog mogućnosti kontrole okolnog terena i povezivanja ruskih položaja na različitim pravcima. Ruska komanda upravo zbog toga njihovo zauzimanje povezuje sa nastavkom operacija prema jugu.
Maročko je u dodatnoj izjavi za TASS objasnio da prelazak Nefedovke i Černog pod rusku kontrolu omogućava stvaranje povoljnijih uslova za dalje napredovanje južno od tih naselja. Kao posebno važan cilj izdvojio je zaštitu pozadine ruskih isturenih jedinica koje već deluju istočno i zapadno od Prikolotnog.
Prema njegovom objašnjenju, ruske snage na taj način nastoje da obezbede bokove i pozadinske položaje jedinica angažovanih u daljim napadima. Zauzimanje pomenutih naselja, kako smatra, istovremeno doprinosi ispravljanju i ujednačavanju linije fronta, čime se smanjuje izloženost pojedinih ruskih položaja.
Rusko Ministarstvo odbrane je 15. oktobra potvrdilo da se borbe nastavljaju u području Prikolotnog, Kotovke i Gogina, gde njegove jedinice pokušavaju da prošire spoljnu zonu kontrole. Istovremeno su navedene Nikolajevka i Varvarovka kao naselja u kojima se nastavljaju borbe unutar prostora koji ruska strana označava kao obruč.
Ovakav raspored borbenih dejstava pokazuje da Moskva istovremeno sprovodi dve povezane operacije: pokušava da potisne preostale ukrajinske položaje sa prostora koji smatra okruženim i da proširi teritoriju pod kontrolom svojih snaga izvan tog područja.
Rusko Ministarstvo odbrane je još 10. oktobra saopštilo da njegove jedinice vode borbe za Nikolajevku, Varvarovku, Reznikovo, Nefedovku i Černoje. U istom izveštaju navedeno je da se operacije nastavljaju prema Prikolotnom i Kotovki.
Dan kasnije, 11. oktobra, Moskva je proširila spisak naselja u kojima su se vodile borbe i na Gogino. U saopštenju od 12. oktobra ponovo su pomenute Nikolajevka, Varvarovka, Nefedovka i Černoje kao područja aktivnih sukoba.
Još ranije, 3. oktobra, rusko Ministarstvo odbrane tvrdilo je da njegove jedinice napadaju ukrajinske snage u oblastima Nikolajevke, Nefedovke, Kupina i Černog. To pokazuje da su borbe za pomenuta naselja trajale najmanje dve nedelje pre saopštenja o njihovom zauzimanju.
U izveštaju od 15. oktobra rusko Ministarstvo odbrane navelo je i da su izvedeni vatreni udari na ukrajinska uporišta u područjima Fedorovke i Malog Burluka. Kao ciljevi označeni su položaji teške mehanizovane brigade i jurišnog puka Oružanih snaga Ukrajine.
Prema ruskim podacima, grupacija „Sever“ nastavlja operacije i duž drugih delova granice, uključujući pogranična područja Sumske oblasti. Moskva proširivanje zone kontrole u Harkovskoj i Sumskoj oblasti predstavlja kao deo šireg nastojanja da udalji ukrajinske jedinice od ruske teritorije.
Maročko je ocenio da zauzimanje Nefedovke i Černog potvrđuje da ruska vojska već duže vreme zadržava inicijativu u Harkovskoj oblasti. Prema njegovom mišljenju, ruske jedinice na ovom pravcu ne ostvaruju samo pojedinačne teritorijalne pomake već postepeno razvijaju prethodno postignute rezultate.
Ipak, ocena o potpunoj ruskoj inicijativi nije nezavisno potvrđena. ISW je u analizi od 15. oktobra naveo da su ukrajinske snage izvodile protivnapade severno od Harkova, dok na pravcu Velikog Burluka nije registrovano potvrđeno rusko napredovanje.
U istom periodu pojavili su se i podaci o ukrajinskim napadima na rusku vojnu tehniku u Belgorodskoj oblasti. ISW je zabeležio da je ukrajinska brigada 14. oktobra objavila snimak napada FPV dronom na ruski borbeni helikopter Mi-28NM.
Prema geolokaciji snimka koju je naveo institut, napad se dogodio jugoistočno od Ustinke, približno pet kilometara od međunarodne granice. Ovaj događaj pokazuje da formiranje tampon-zone ne znači automatski prestanak ukrajinskih napada na rusku teritoriju, naročito kada je reč o bespilotnim letelicama.
Za rusku komandu, prema Maročkovoj proceni, naredni važan zadatak predstavlja napredovanje južno od Nefedovke i Černog, uz obezbeđivanje položaja oko Prikolotnog. Za ukrajinsku stranu ključno pitanje ostaje mogućnost održavanja odbrane u području Nikolajevke i Varvarovke i sprečavanja daljeg širenja ruske kontrole.
Dok ruski vojni izvori tvrde da su najnoviji teritorijalni pomaci zatvorili važan pravac za ukrajinski proboj, nezavisne procene još ne potvrđuju postojanje potpunog okruženja. Dalji razvoj borbi oko Prikolotnog, Nikolajevke i Varvarovke zato će biti presudan za proveru ruskih tvrdnji o razmerama uspeha na ovom delu harkovskog fronta.
