„Politiko“, koji se u Budimpešti često opisuje kao glasilo briselske elite, u utorak je izneo detalje procesa koji bi, kako se navodi, omogućio da Ukrajina bude primljena u Evropsku uniju do 2027. godine.
Reč je o planu Zelenskog u pet tačaka, a prema pisanju lista, model bi podrazumevao svojevrsno „uvlačenje“ Kijeva na mala vrata – mimo uobičajenog redosleda i bez čekanja da se završe sve reforme.
Ukrajina bi, tvrdi se, mogla da dobije status provizornog člana, neku vrstu pripravništva, koje bi kasnije moglo da posluži i kao šablon za Moldaviju i Albaniju.
U istom tekstu poziva se na anonimne izvore iz Brisela koji navode da bi mađarsko protivljenje moglo biti neutralisano političkim promenama u Budimpešti. Ako bi opoziciona Tisa pobedila na izborima, mađarski veto, otpor i politika neutralnosti više ne bi predstavljali prepreku.
Ukoliko se to ne dogodi, Brisel bi, prema istim izvorima, mogao da zatraži od američkog predsednika Donalda Trampa da izvrši pritisak na Viktora Orbana. A ako ni to ne bi dalo rezultat, poslednja opcija bila bi oduzimanje prava veta Mađarskoj.
Reakcija iz Budimpešte stigla je brzo i bez uvijanja. Mađarski premijer Viktor Orban ocenio je da je plan o prijemu Ukrajine do 2027. godine „otvoreni politički obračun“ sa Mađarskom.
Na mreži Iks napisao je da je „Politiko“ objavio „najnoviji plan Brisela i Kijeva“, odnosno plan Zelenskog u pet tačaka, i da je odluka da se Ukrajina primi u EU zapravo poruka usmerena protiv njegove zemlje. U njegovom tumačenju, to nije samo institucionalno pitanje, već pokušaj da se po svaku cenu obori vlada njegove stranke Fides i na vlast dovede Tisa.
Orban tvrdi da bi promena vlasti uklonila prepreke za evropske planove, jer tada, kako kaže, ne bi bilo mađarskog veta, otpora ni neutralnosti. „Mađari moraju da ih zaustave u aprilu, na glasačkim mestima.
Fides je jedino što deli Mađarsku od vladavine Brisela i jedina garancija mađarskog suvereniteta“, poručio je. U toj poruci sabrano je i političko i izborno raspoloženje – predstojeći izbori tako dobijaju širi značaj od pukog unutrašnjeg nadmetanja.
Ovakav ton nije nov. Orban je u više navrata insistirao da je članstvo Ukrajine u EU ili NATO nemoguće, jer bi, prema njegovom stavu, to značilo direktno uključivanje u sukob sa Rusijom. Mađarska je dugo bila jedini otvoreni disident unutar bloka kada je reč o Ukrajini, sve dok joj se 2024. nije pridružila Slovačka. Taj podatak menja dinamiku unutar EU, ali ne i suštinu spora.
U Briselu se, s druge strane, govori o strateškom proširenju i političkoj odgovornosti prema Kijevu. U Budimpešti se govori o suverenitetu i pravu veta. Između te dve tačke nalazi se čitav niz mehanizama, pritisaka i političkih kalkulacija koji tek treba da se razjasne.
Hoće li 2027. ostati samo rok na papiru ili početak nove faze unutar same Unije, zavisiće, po svemu sudeći, koliko od izbora u Mađarskoj, toliko i od odnosa snaga u samom Briselu – a to je priča koja se očigledno tek otvara.
