Pojedine vrste fizičkih aktivnosti mogu predstavljati ozbiljan rizik za kičmu, naročito kada se vežbe izvode nepravilno ili kada već postoje promene koje dugo ne izazivaju nikakve simptome.
Podizanje velikih težina, prekomerno istezanje ligamenata i promene na kičmi povezane sa starenjem mogu doprineti razvoju spondilolisteze, stanja kod kojeg dolazi do pomeranja jednog pršljena u odnosu na drugi. Ovaj poremećaj može se razvijati postepeno, zbog čega osoba ponekad dugo nije svesna da ima problem.
Na opasnosti koje određene fizičke aktivnosti predstavljaju za kičmeni stub upozorio je ruski neurohirurg Grigorij Jevzikov, profesor na Katedri za nervne bolesti Univerziteta Sečenov.
Prema njegovim rečima, pomeranje pršljenova javlja se kod približno 3 do 6 odsto svetske populacije, a najčešće zahvata lumbosakralni deo kičme, odnosno područje donjeg dela leđa i prelaza prema karlici.
Uzroci ovog poremećaja mogu biti različiti. Među njima su urođene karakteristike građe kičmenog stuba, degenerativne promene koje nastaju tokom starenja, povrede i određene bolesti kostiju. Prisustvo ovih faktora može uticati na stabilnost pršljenova, čak i kada osoba ne oseća izražene tegobe.
Poseban oprez potreban je prilikom dizanja tegova, bavljenja ritmičkom gimnastikom i izvođenja pojedinih vežbi istezanja. Povećano aksijalno opterećenje, odnosno pritisak koji deluje duž kičmenog stuba, kao i prekomerno istezanje ligamenata, mogu povećati rizik od povreda. Opasnost je naročito izražena kada se pokreti izvode nepravilnom tehnikom.
Jevzikov je naglasio da osobe koje već imaju probleme sa kičmom ne bi trebalo samostalno da biraju zahtevne fizičke aktivnosti, već da program vežbanja prilagode svom zdravstvenom stanju uz pomoć stručnjaka.
„Ako osoba već ima problema sa kičmom, najbolje je da napravi program fizičkih vežbi u konsultaciji sa specijalistom za rehabilitaciju. Važno je razumeti koje vežbe su korisne, a koje stvaraju dodatno opterećenje“, objasnio je neurohirurg.
Kao jednu od pogodnih fizičkih aktivnosti izdvojio je plivanje. Boravak u vodi smanjuje aksijalno opterećenje kičmenog stuba, dok istovremeno omogućava angažovanje mišića leđa i ekstremiteta. Na taj način fizička aktivnost može da obuhvati različite mišićne grupe bez opterećenja karakterističnog za pojedine vežbe na suvom.
Važnu ulogu ima i pravilno držanje tela, jer doprinosi ravnomernijoj raspodeli opterećenja na kičmeni stub. Zbog toga pažnju ne treba posvetiti samo izboru fizičke aktivnosti već i načinu na koji se telo drži tokom svakodnevnih pokreta i vežbanja.
Kada je pomeranje pršljena stabilno i ne izaziva značajne simptome, lečenje se najčešće zasniva na fizikalnoj terapiji. Po potrebi se primenjuju i lekovi protiv bolova, u zavisnosti od tegoba koje pacijent ima.
Međutim, kod nestabilnosti kičmenog stuba, naročito ako dolazi do značajnog pogoršanja zdravstvenog stanja pacijenta, konzervativno lečenje možda neće biti dovoljno. U takvim slučajevima može biti neophodna hirurška intervencija.
