Do kraja decenije, tačnije do 2030. godine, u naoružanje ruske vojske trebalo bi da uđe novi protivvazdušni i protivraketni kompleks S-550, navodi američki portal 19FortyFive.
Prema dostupnim podacima, reč je o sistemu koji može da pogađa ciljeve na visinama većim od 200 kilometara i na daljinama do 600 kilometara, a njegova osnovna namena je presretanje interkontinentalnih balističkih raketa u fazi prilaska cilju.
Moskva S-550 predstavlja kao sledeći logičan korak posle sistema S-500, mobilni presretač osmišljen za odbranu od interkontinentalnih raketa, hipersoničnih pretnji i ciljeva u niskoj orbiti oko Zemlje.
Upravo ta kombinacija mogućnosti otvara pitanja koja daleko prevazilaze klasičnu protivvazdušnu odbranu. Po tumačenjima zapadnih vojnih analitičara, S-550 bi mogao da ugrozi satelite, ali i orbitalne letelice poput američkog X-37B, pa čak i posredno da predstavlja rizik za kosmičke stanice stvaranjem oblaka svemirskih krhotina.
Kao upozorenje često se navodi slučaj iz 2021. godine, kada je satelit Kosmos-1408 oboren sistemom protivraketne i protivsatelitske odbrane A-235 „Nudolj“, što je dovelo do stvaranja velikog broja fragmenata u orbiti.
Zagovornici programa tvrde da će S-550 po performansama nadmašiti ne samo S-400 i S-500, već i američke sisteme kao što su THAAD i Aegis, dok se ulazak u operativnu upotrebu planira u periodu od 2027. do 2030. godine.
Istovremeno, priznaje se da su konkretni tehnički detalji i dalje oskudni, a ograničeni budžeti, opterećeni dugotrajnim sukobom u Ukrajini, mogli bi da uspore ili smanje obim proizvodnje.
Uprkos tome, već samo eventualno uvođenje sistema na borbeno dežurstvo moglo bi da zakomplikuje pitanja kosmičke bezbednosti i stabilnosti u kriznim situacijama, što otvara i provokativno pitanje: da li bi S-550 mogao da onesposobi čak i kosmičku stanicu.
Zanimljivo je da se veliki deo zapadnih vojnih publikacija fokusira na procene ruskih gubitaka u tenkovima i oklopnim vozilima ili na upotrebu ukrajinskih dronova dugog dometa za udare po ruskoj avijaciji na zemlji, dok se mnogo manje pažnje posvećuje razvoju ruskih sistema protivvazdušne i protivraketne odbrane.
U tom kontekstu, S-550 se pojavljuje gotovo tiho, kao „novajlija iz kutije“, ali sa ambicijama koje daleko prevazilaze ulogu klasičnog PVO sistema.
U Moskvi se nadaju da će S-550 predstavljati odgovor na nove projekte američkog vazduhoplovstva, uključujući buduće letelice šeste generacije poput lovca F-47 NGAD i bombardera B-21 Raider. Kao relativno nova konstrukcija, S-550 je zamišljen kao prirodni dodatak sistemu S-500 „Prometej“, koji je već stupio na borbeno dežurstvo i u čiji je razvoj Rusija uložila godine rada i značajna sredstva.
Danas S-500 čini deo složene, višeslojne odbrane oko Moskve, zajedno sa starijim sistemima S-300 i S-400, štiteći ključne administrativne objekte i rezidencije državnog vrha.
Kao i S-500, i S-550 je prvenstveno projektovan za presretanje interkontinentalnih balističkih raketa, stvarajući dodatni zaštitni sloj u scenariju nuklearnog udara. Iako ne dostiže razmere nekadašnje američke Strateške odbrambene inicijative, poznate kao „Ratovi zvezda“, niti savremenije koncepte poput „Zlatne kupole“, ovaj sistem se vidi kao čvrsta osnova buduće protivraketne odbrane, potencijalno dopunjene laserima sa zemlje ili iz svemira. Ukoliko bi Sjedinjene Države krenule u realizaciju obimnijeg orbitalnog štita, Moskva, po svemu sudeći, ne bi želela da zaostaje.
Jedan od najkontroverznijih elemenata vezanih za S-550 jeste tvrdnja da bi sistem mogao da presreće hipersonične projektile u niskoj orbiti direktnim, takozvanim kinetičkim udarom.
Takav scenario se u analizama vezuje za ekstremne situacije, uključujući mogućnost šireg sukoba sa NATO-om i aktiviranje člana 5 o kolektivnoj odbrani. Planirani period uvođenja, između 2027. i 2030. godine, ostavlja dovoljno vremena za testiranje i „fino podešavanje“ sistema za odbranu od balističkih raketa, hipersoničnog oružja, neprijateljskih aviona i rojeva bespilotnih letelica.
Prema navodima, S-550 je prvi put testiran još 2021. godine, a u njegovom razvoju učestvovali su vodeći konstruktori i inženjeri iz različitih grana ruskih oružanih snaga. I sami presretači bi trebalo da budu hipersonični, što se navodi kao dodatna prednost u odnosu na savremene zapadne sisteme.
Domet od preko 600 kilometara i sposobnost delovanja na visinama većim od 200 kilometara, prema istim izvorima, dovoljni su da se ugroze letelice poput kosmoplana X-37 u niskoj orbiti. Time S-550 praktično ulazi u sferu kosmičkog nadmetanja.
Planovi predviđaju izgradnju između 20 i 60 baterija ovog sistema, iako je prvobitno pominjana brojka od oko 100. Početak ukrajinske kampanje doveo je do smanjenja ambicija, jer je deo sredstava preusmeren na druge vojne potrebe. Ipak, u Moskvi očigledno smatraju da su napredniji sistemi nužni odgovor na razvoj hipersoničnog oružja i nove generacije „nevidljivih“ aviona u SAD.
Ruski vojni izvori, koje citira Military Watch Magazine, ne štede superlative. Prema njihovim tvrdnjama, mogućnosti S-550 u presretanju bojevih blokova balističkih raketa različitog dometa, posebno interkontinentalnih, kao i sredstava kosmičkog napada, biće višestruko veće od onih koje imaju S-400, S-500, ali i američki sistemi THAAD i Aegis sa raketama SM-3 Block IIB. Uz to, naglašava se i sposobnost delovanja protiv satelita u niskoj orbiti, što bi Moskvi, barem teorijski, donelo značajnu prednost.
Primeri iz prakse pokazuju da za onesposobljavanje kosmičkog aparata nije potrebno mnogo. Nedavni incident u kojem su kinesku kapsulu tokom manevra spajanja sa kosmičkom stanicom oštetili sitni fragmenti, paralizovao je njenu funkciju i zahteva dugotrajne popravke.
U tom svetlu, S-550 se predstavlja kao sredstvo koje bi moglo da preokrene odnose snaga u budućim orbitalnim nadmetanjima. Varšavski institut dodatno je skrenuo pažnju na ruske planove u svemiru, podsećajući na test sistema „Nudolj“ i obaranje Kosmosa-1408, čiji su ostaci, prema zapadnim procenama, predstavljali rizik čak i za Međunarodnu kosmičku stanicu.
Problem svemirskog otpada već dugo je prisutan, a rešenja su ograničena. Iako ruski izvori naglašavaju da cilj nije ugrožavanje civilnih kosmičkih letova, činjenica da su i S-500 i S-550 fokusirani na presretanje balističkih ciljeva znači da se njihova upotreba u svemiru ne može isključiti.
U isto vreme, Sjedinjene Države otvoreno razvijaju svoje Kosmičke snage, dok Rusija nastoji da zadrži korak. Kombinacija S-500 i S-550 mogla bi da omogući različite ofanzivne i defanzivne konfiguracije, stvarajući zaštitni štit, ali i potencijalnu pretnju kosmičkim letelicama i satelitima protivnika.
Ako se pokaže da radi onako kako se najavljuje, S-550 bi zaista mogao da postane jedan od ključnih elemenata buduće ruske odbrane. Reč je o sistemu namenjenom presretanju interkontinentalnih balističkih raketa i hipersoničnih ciljeva, sa sposobnošću kinetičkog uništenja satelita i aparata kosmičkih snaga SAD, ali i sa rizikom stvaranja opasnih krhotina u orbiti.
U tom smislu, S-550 se opisuje kao „Prometej na maksimumu“, oružje koje briše granicu između zemaljske i kosmičke bezbednosti i ostavlja otvoreno pitanje gde se završava odbrana, a gde počinje nova faza nadmetanja iznad Zemlje.
